ΑΠ15. PSDMH Nr406

    ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

∞ӷۯ‰ȷÛÌfi˜ Û˘ÛÙËÌ¿ÙˆÓ
·Ó·Ï‹ÚˆÛ˘ ·ÔıÂÌ¿ÙˆÓ ÁÈ·
ÙËÓ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË ÂÍÔÏÈÛÌÔ‡
                   ∏ ·ÚÔ‡Û· ÂÚÁ·Û›· ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ Ì›· ÌÂıÔ‰ÔÏÔÁÈ΋
                   ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ÁÈ· ÙÔÓ ·Ó·Û¯Â‰È·ÛÌfi ÂÓfi˜ Û˘ÛÙ‹Ì·ÙÔ˜
                   ·Ó·Ï‹ÚˆÛ˘ ÙˆÓ ·ÔıÂÌ¿ÙˆÓ ÁÈ· ÙÔ Û‡ÓÔÏÔ ÙˆÓ ˘ÏÈÎÒÓ
                   (·ÓÙ·ÏÏ·ÎÙÈÎÒÓ Û˘ÓÙ‹ÚËÛ˘ ‹ ·Ó·ÏˆÛ›ÌˆÓ ˘ÏÈÎÒÓ) Ô˘
                   Û˘Ó‹ıˆ˜ ‰È·¯ÂÈÚ›˙ÂÙ·È ¤Ó·˜ ÌÂÁ¿ÏÔ˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ ÙÔ˘
                   ‰ËÌÔÛ›Ô˘ ‹ ȉȈÙÈÎÔ‡ ÙÔ̤· Ô˘ ‰È·ı¤ÙÂÈ ·ÎÚÈ‚fi ηÈ
                   ÔÏ˘¿ÚÈıÌÔ ÂÍÔÏÈÛÌfi, Ô ÔÔ›Ô˜ ·Ú¿ÏÏËÏ· ·ÔÙÂÏ›
                   ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ·Ú¿ÁÔÓÙ· ÛÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ·Í›·˜ ÙÔ˘ ÚÔ˚fiÓÙÔ˜
                   ‹ Ù˘ ˘ËÚÂÛ›·˜ Ô˘ ÚÔÛʤÚÂÙ·È. ™˘Ó‹ıˆ˜ Ë ‰È·‰Èηۛ·
                   ·Ó·Ï‹ÚˆÛ˘ ÙˆÓ ·ÔıÂÌ¿ÙˆÓ ··ÈÙ› ÙËÓ ·Ó·ıÂÒÚËÛË
                   ÙÔ˘ ÙÚfiÔ˘ Ï‹„˘ ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ·Ó·ÊÔÚÈο Ì ÙÔ
                   ‡„Ô˜ ÙˆÓ ÙËÚÔ‡ÌÂÓˆÓ ·ÔıÂÌ¿ÙˆÓ.



                   Η
                       µεθοδολογική προσέγγιση που παρου-     να διαγνώσει συγκεκριµένες επεµβάσεις που
Παναγιώτου Νικόλαος,             σιάζεται περιλαµβάνει αρχικά την κατη-   αφορούν στα σχετικά µοντέλα αναπλήρωσης.
Λέκτορας ΕΜΠ                 γοριοποίηση των υλικών που τηρούνται
e-mail: panayiot@central.ntua.gr   σε απόθεµα, όπου εφαρµόζεται η ανάλυση ABC     Εισαγωγή
Γκαγιαλής Σωτήριος,         (ή ανάλυση Pareto). Στη συνέχεια προσδιορίζο-   Η διαδικασία αναπλήρωσης αποθεµάτων σε έναν
Ερευνητής ΕΜΠ
e-mail: sotga@central.ntua.gr    νται τα µοντέλα αναπλήρωσης αποθέµατος και     οργανισµό είναι ζωτικής σηµασίας, καθώς µέσω
Πόνης Σταύρος,            ο τρόπος υπολογισµού της οικονοµικής µερίδας    αυτής επιτυγχάνεται η διαθεσιµότητα των υλικών
Λέκτορας ΕΜΠ             παραγγελίας για τις επιµέρους κατηγορίες υλικών,  που απαιτούνται είτε για την παραγωγή προϊόντων
e-mail: staponis@central.ntua.gr   µε την εφαρµογή των αρχών της κοστολόγησης     (α’ και β’ παραγωγικές ύλες), είτε για την κάλυψη
Τατσιόπουλος Ηλίας,         δραστηριοτήτων. Επίσης περιλαµβάνεται ένας     της ζήτησης των πελατών (τελικά προϊόντα ή
Καθηγητής ΕΜΠ
                   τρόπος υπολογισµού των αρχικών αγοραζόµενων    εµπορεύµατα) είτε για τη λειτουργία του εξοπλισµού
e-mail: itat@central.ntua.gr
Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Σχολή  ποσοτήτων των ανταλλακτικών κατά την αγορά     (ανταλλακτικά και υλικά συντήρησης), είτε για την
Μηχανολόγων Μηχανικών,        νέου εξοπλισµού, βασιζόµενος σε µοντέλα αξι-    υποστήριξη της συνολικής λειτουργίας του οργα-
Τοµέας Βιοµηχανικής Διοίκησης &   οπιστίας και υποστήριξης του εξοπλισµού. Τέλος   νισµού (αναλώσιµα και άλλα υποστηρικτικά
Επιχειρησιακής Έρευνας
                   προτείνεται η κατάστρωση ενός συστήµατος      υλικά). Ορισµένοι µεγάλοι οργανισµοί που διαθέ-
                   δεικτών µέτρησης απόδοσης, για την αξιολόγη-    τουν ακριβό και πολυάριθµο εξοπλισµό κρίσιµο
                   ση του συστήµατος αναπλήρωσης των αποθε-      για τη λειτουργία τους, όπως για παράδειγµα οι
                   µάτων, αναφορικά µε την διαθεσιµότητα των     στρατιωτικοί οργανισµοί, οι οργανισµοί που πα-
                   υλικών και ανταλλακτικών αλλά και το κόστος    ρέχουν µεταφορικό έργο ή οι επιχειρήσεις παρο-
                   τήρησης αποθέµατος. Η εφαρµογή της µεθοδο-     χής ηλεκτρικής ενέργειας απαιτούν υψηλό επί-
                   λογικής προσέγγισης, έχει αποδειχθεί ότι µπορεί  πεδο επιχειρησιακής ετοιµότητας, γεγονός που
                   να οδηγήσει σε ένα σύνολο άµεσων βελτιώσεων    µεταφράζεται σε άριστα συντηρηµένο εξοπλισµό
                   που καθιστούν αποτελεσµατικότερη τη διαδικα-    και εποµένως διαθεσιµότητα ανταλλακτικών και
                   σία αναπλήρωσης αποθεµάτων και παράλληλα      υλικών συντήρησης, καθώς και ύπαρξη διαθεσι-

62  ¢∂§∆π√ ¶™¢ª-∏ º∂µƒ√À∞ƒπ√™ 2008
µότητας για το σύνολο των υπολοίπων υλικών         απόθεµα (Silver et al., 1998). Απαιτείται εποµένως
που απαιτούνται για την εύρυθµη λειτουργία του.      ένας διαχωρισµός των υλικών αυτών µε βάση
Η ανάγκη τέτοιων οργανισµών για διαχείριση των       συγκεκριµένα κριτήρια, όπως είναι η ταχυκινησία,
αποθεµάτων τους, η οποία θα τους διασφαλίζει        η κρισιµότητα, το κόστος αποθεµατοποίησής τους
τον επιθυµητό βαθµό διαθεσιµότητας των υλικών       αλλά και το κόστος αγοράς τους. Η ποσοτική
και παράλληλα τη συρρίκνωση του κόστους δια-        ανάλυση των δεδοµένων προµήθειας και απο-
χείρισης και δέσµευσης οικονοµικών κεφαλαίων,       θήκευσης των υλικών µπορεί να υποστηρίξει την
εντοπίζεται συχνά στη βιβλιογραφία (Agripino et      κατηγοριοποίηση των υλικών, έτσι ώστε στη
al., 2002; Gray, 2002; Liao et al., 2003; Silver et al.,  συνέχεια να επιλεχθούν οι καταλληλότερες µέ-
1998; Targowski, 2003).                  θοδοι προµήθειας και αναπλήρωσης αποθέµατος
  Στις σηµαντικότερες µεθόδους αναπλήρωσης        για την κάθε κατηγορία (Panayiotou et al., 2004).
των αποθεµάτων περιλαµβάνεται ο προσδιορισµός       Η ανάλυση Pareto είναι µία τέτοια ποσοτική µέ-
της οικονοµικής µερίδας αναπαραγγελίας           θοδος η οποία µπορεί να εφαρµοστεί για την
(Economic Order Quantity ή EOQ) µε τη χρήση        κατηγοριοποίηση των υλικών.
µαθηµατικών µοντέλων διαχείρισης αποθεµάτων,         Η ανάλυση Pareto (που ορισµένες φορές
τα οποία συνυπολογίζουν τις επιµέρους δαπάνες       αναφέρεται και ως ανάλυση ABC) εφαρµόζεται
που σχετίζονται µε το ύψος του τηρούµενου         στην κατηγοριοποίηση ειδών, συµβάντων ή
αποθέµατος. Αρκετοί συγγραφείς έχουν ασχολη-        δραστηριοτήτων, σύµφωνα την σχετική σπουδαι-
θεί µε τη διαµόρφωση τέτοιων µοντέλων (Moon        ότητά τους. Χρησιµοποιείται συχνά στην διαχείρι-
and Yun, 1993; Porteus, 1985, 1986; Wilson, 1993;     ση των αποθεµάτων, για την κατηγοριοποίηση
Yanasse, 1990; Zheng, 1992). Τα µοντέλα αυτά δεν      των αποθηκευµένων ειδών σε οµάδες µε βάση
είναι πάντα σκόπιµο και εφικτό να εφαρµόζονται       στοιχεία κόστους κυρίως, όπου η κατηγοριοποί-
για το σύνολο των υλικών που τηρούνται στο         ηση αυτή επηρεάζει τόσο τις αποφάσεις για τον


                                                º∂µƒ√À∞ƒπ√™ 2008 ¢∂§∆π√ ¶™¢ª-∏  63
   ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
                   τρόπο αποθήκευσης αλλά και τον τρόπο προµή-     υλικών σε περισσότερες της µίας διαστάσεις. Ο
                   θειας ή παραγωγής τους, δίνοντας βαρύτητα στα    Krupp (1994) προτείνει την κατηγοριοποίηση των
                   είδη µε την µεγαλύτερη αξία ή σπουδαιότητα. Η    υλικών µε βάση δύο µεγέθη: α) το δεσµευµένο
                   ανάλυση Pareto διατυπώθηκε από τον Ιταλό       κεφάλαιο και β) τον αριθµό των κινήσεών τους
                   επιστήµονα, Vilfredo Pareto στα τέλη του 19ου    (transactions), ενώ οι Flores και Whybork (1987)
                   αιώνα, ο οποίος διαπίστωσε ότι το 20% του Ιταλικού  προτείνουν την κατηγοριοποίηση των υλικών σε
                   πληθυσµού είχε στην κατοχή του το 80% του      δύο διαστάσεις: α) το δεσµευµένο κεφάλαιο και
                   πλούτου της Ιταλία. Έκτοτε, η λογική αυτή διαπι-   β) την κρισιµότητα του υλικού για την επιχείρηση.
                   στώθηκε ότι ισχύει σε πολλές διαφορετικές πε-    Για παράδειγµα πολλές επιχειρήσεις ή οργανισµοί
                   ριπτώσεις και χρησιµοποιήθηκε ιδιαίτερα στο     περιλαµβάνουν βραδέως κινούµενα και φτηνά
                   µάρκετινγκ και στη διαχείριση της ποιότητας     υλικά στην κατηγορία Α επειδή κρίνονται κρίσιµα
                   (Kimber et al., 1997). Η ανάλυση ABC χρησιµο-    για την λειτουργία τους. Στην παρούσα εργασία η
                   ποιεί τη λογική της ανάλυσης Pareto και για το    Ανάλυση ABC των υλικών αποτελεί κρίσιµο βήµα
                   λόγο αυτό θεωρείται συνώνυµη της ανάλυσης      της εφαρµοζόµενης µεθοδολογικής προσέγγισης,
                   Pareto (Juran and Godfrey, 1998). Η ανάλυση ABC   καθώς τα αποτελέσµατα που προκύπτουν από
                   κατηγοριοποιεί τα υλικά σε τρεις κατηγορίες, την   αυτήν επηρεάζουν τον τρόπο αναπλήρωσης των
                   A, την B και την C, µε βάση την αξία κατανάλωσης   αποθεµάτων του συνόλου των υλικών που δια-
                   ή δέσµευσης κεφαλαίου σε µία δεδοµένη περίο-     χειρίζονται στο απόθεµα ενός οργανισµού.
                   δο. Η πρακτική δείχνει ότι στις περισσότερες
                   περιπτώσεις, το 10% περίπου των υλικών ευθύ-     Η µεθοδολογική προσέγγιση
                   νεται για το 70% του κόστους κατανάλωσης σε     Το Πρόβληµα
                   ετήσια βάση (κατηγορία Α), το 20% ακόµα των     της Αναπλήρωσης Αποθεµάτων
                   υλικών ευθύνονται για επιπρόσθετο 20% του      Η αναπλήρωση των αποθεµάτων ανταλλακτικών
                   κόστους (κατηγορία Β) και το υπόλοιπο 70% των    και λοιπών υποστηρικτικών υλικών αποτελεί
                   υλικών ευθύνεται για µόλις 10% του συνολικού     κρίσιµη διαδικασία για µεγάλους οργανισµούς
                   ετήσιου κόστους κατανάλωσης (κατηγορία C).      που ο εξοπλισµός παίζει σηµαντικό ρόλο στη
                   Ανάλογα µε το σύστηµα που µελετάται, ή ανάλυ-    δηµιουργία αξίας του προϊόντος ή της υπηρεσί-
                   ση ABC µπορεί να εφαρµοστεί για διαφορετικά     ας που προσφέρεται. Η αναπλήρωση των απο-
                   ποσοστά του εξεταζόµενου παράγοντα ανά κατη-     θεµάτων πραγµατοποιείται µε βάση τους αλγό-
                   γορία (Α, Β, C). Επίσης, η ανάλυση ABC µπορεί να   ριθµους που επιλύουν ένα συγκεκριµένο
                   χρησιµοποιήσει και άλλα κριτήρια κατηγοριοποί-    µοντέλο για το σύνολο των υλικών, το οποίο στην
                   ησης, εκτός από τα κριτήρια κόστους, τα οποία    καλύτερη περίπτωση έχουν ενσωµατωθεί στο
                   µπορούν να χαρακτηρίσουν την σηµαντικότητα      µηχανογραφικό σύστηµα του οργανισµού. Έχει
                   ενός υλικού. Ορισµένοι συγγραφείς στην βιβλιο-    διαπιστωθεί ότι σε µεγάλους δηµόσιους οργα-
                   γραφία προτείνουν την κατηγοριοποίηση των      νισµούς κοινής ωφέλειας ή στρατιωτικούς ορ-


Σχήµα 1: Η Μεθοδολογική Προσέγγιση
Ανασχεδιασµού του Συστήµατος
Αναπλήρωσης Αποθεµάτων




64  ¢∂§∆π√ ¶™¢ª-∏ º∂µƒ√À∞ƒπ√™ 2008
γανισµούς, τέτοια µοντέλα δεν λαµβάνουν     θα πρέπει να προµηθεύεται ο οργανισµός για την
υπόψη τους µια σειρά από κρίσιµες παραµέτρους  κάλυψη της επιχειρησιακής ετοιµότητας του
όπως το κόστος του δεσµευµένου αποθέµατος,    νεοαποκτηθέντος εξοπλισµού. Επίσης τίθεται ένα
το επίπεδο εξυπηρέτησης και το διαθέσιµο     πλαίσιο αξιολόγησης της απόδοσης του συστή-
ετήσιο προϋπολογισµό για την αγορά ανταλλα-   µατος αναπλήρωσης αποθεµάτων µέσω ενός
κτικών και λοιπού υποστηρικτικού υλικού. Έτσι  συστήµατος δεικτών µέτρησης απόδοσης.
δηµιουργούνται υψηλά επίπεδα αποθεµάτων σε
ορισµένα είδη και ελλείψεις σε άλλα, καθώς    Συνοπτική Παρουσίαση της Μεθοδολογικής
επίσης και υψηλά κόστη διατήρησης αποθέµατος   Προσέγγισης
προσπαθώντας να επιτευχθεί ο στόχος ενός     Η µεθοδολογία που προτείνεται µε βάση τις
µεγάλου συντελεστή ετοιµότητας του εξοπλισµού.  εµπειρίες από µελέτες συστηµάτων αναπλήρω-
Σκοπός της µεθοδολογικής προσέγγισης που     σης αποθεµάτων µεγάλων οργανισµών στην
παρουσιάζεται, η οποία βασίστηκε σε εµπειρίες  Ελλάδα, περιλαµβάνει την κατηγοριοποίηση των
από τη µελέτη πραγµατικών συστηµάτων ανα-    υλικών που τηρούνται σε απόθεµα, µε βάση το
πλήρωσης αποθεµάτων, είναι να αντιµετωπισθούν  κόστος κτίσης τους και διαχείρισής τους, τη
οι όποιες ατέλειες ενός τέτοιου συστήµατος µε  συχνότητα ζήτησης σε συγκεκριµένο χρονικό
τον προσδιορισµό των κατάλληλων µοντέλων     διάστηµα και την κρισιµότητά τους στην ετοιµό-
αναπλήρωσης που θα είναι σε θέση να επιτύχουν  τητα του εξοπλισµού. Για την κατηγοριοποίηση
αύξηση του βαθµού εξυπηρέτησης σε συνδυα-    των υλικών εφαρµόζεται η ανάλυση ABC (ή
σµό µε την κατά το δυνατόν µείωση του κόστους.  ανάλυση Pareto). Στη συνέχεια προσδιορίζονται
Παράλληλα, δίνεται έµφαση στην προσπάθεια    τα µοντέλα αναπλήρωσης αποθέµατος και ο
αντιµετώπισης του προβλήµατος του προσδιο-    τρόπος υπολογισµού της οικονοµικής µερίδας
ρισµού των αρχικών ποσοτήτων σε ανταλλακτι-   παραγγελίας για τις επιµέρους κατηγορίες υλι-
κά (είτε στην κεντρική επισκευαστική µονάδα,   κών, µε την εφαρµογή των αρχών της κοστο-
είτε στις περιφερικές µονάδες υποστήριξης) που  λόγησης δραστηριοτήτων. Επίσης προτείνεται ο
   ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
                   υπολογισµός των αρχικών αγοραζόµενων πο-     Η Εφαρµογή της Μεθοδολογίας
                   σοτήτων των ανταλλακτικών κατά την παραλα-    Ανάλυση Κατηγοριοποίησης των Υλικών
                   βή νέου εξοπλισµού, να πραγµατοποιείται µε τη   Σύµφωνα µε το βιβλίο των Silver et al. (1998)
                   χρήση µοντέλων αξιοπιστίας των υλικών που     που πραγµατεύεται τον έλεγχο των αποθεµάτων,
                   απαρτίζουν τον εξοπλισµό και υποστήριξης     η κατηγοριοποίηση ABC αποτελεί τη βάση για το
                   αυτού. Τέλος θα πρέπει να δηµιουργείται ένα    σχεδιασµό ξεχωριστών µοντέλων αποφάσεων
                   σύστηµα δεικτών µέτρησης απόδοσης του συ-     για κάθε µία από τις κατηγορίες των υλικών. Το
                   στήµατος εφοδιασµού, για την αξιολόγηση του    γεγονός ότι συνήθως το 20% των κωδικών της
                   συστήµατος αναπλήρωσης των αποθεµάτων,      αποθήκης µπορεί να ευθύνονται για το 80% των
                   αναφορικά µε την διαθεσιµότητα των υλικών     χρηµάτων που συνολικά δεσµεύονται στο
                   και ανταλλακτικών αλλά και το κόστος τήρησης   απόθεµα, οδηγεί στο συµπέρασµα ότι δεν πρέπει
                   αποθέµατος. Στο Σχήµα 1 που ακολουθεί πα-     όλοι οι κωδικοί της αποθήκης να διαχειρίζονται
                   ρουσιάζεται διαγραµµατικά η µεθοδολογική     µε το ίδιο τρόπο. Στην προσπάθεια δηµιουργίας
                   προσέγγιση και οι µέθοδοι ή και τα εργαλεία που  των απαραίτητων προϋποθέσεων για την απο-
                   χρησιµοποιούνται σε κάθε ένα βήµα.        τελεσµατική εφαρµογή των µοντέλων αναπλή-
                    Κάθε βήµα της µεθοδολογία περιλαµβάνει τη    ρωσης των αποθεµάτων του οργανισµού, θα
                   φάση της αξιολόγησης των αποτελεσµάτων του.    πρέπει να πραγµατοποιηθεί εκτεταµένη µελέτη
                   Η φάση αυτή απαιτεί τη συνεργασία των       κατηγοριοποίησης (ανάλυση Pareto ή ανάλυση
                   έµπειρων στελεχών του οργανισµού για την     ABC) για το σύνολο των υλικών (ανταλλακτικά-
                   έγκριση των αποτελεσµάτων και την ενδεχό-     υλικά συντήρησης και γενικά-αναλώσιµα υλικά).
                   µενη εκ νέου εκτέλεση των αναλύσεων, εφόσον    Ειδικότερα, προτείνεται η διενέργεια µίας σειράς
                   προκύψουν τέτοιου είδους θέµατα, καθώς και    διαφορετικών αναλύσεων κατηγοριοποίησης,
                   την αναθεώρηση των αποτελεσµάτων προη-      όπως για παράδειγµα ανά κωδικό είδους, ανά
                   γουµένων βηµάτων µε βάση τα αποτελέσµατα     οµάδα κωδικών, ανά πελάτη (φορέα ζήτησης)
                   των επόµενων. Ειδικά το βήµα της σύνταξης     των υλικών και µε βάση τη συχνότητα και τις
                   του συστήµατος δεικτών αξιολόγησης, επιδιώ-    ποσότητες ζήτησης. Τα αποτελέσµατα της ανά-
                   κει την επισηµοποίηση όλων των προηγούµε-     λυσης Pareto, µπορούν να κατατάξουν τα υλικά
                   νων µεθοδολογικών βηµάτων αλλά και την      σε τρεις κατηγορίες ανάλογα µε το κόστος ανά-
                   ένταξη των δεικτών αυτών σε ένα σύστηµα      λωσης τους, όπου το ποσοστό για κάθε κατηγο-
                   συνεχούς βελτίωσης της διαδικασίας αναπλή-    ρία ορίζεται ενδεικτικά στο 50% (κατηγορία Α),
                   ρωσης αποθεµάτων του οργανισµού.         30% (κατηγορία B) και 20% (κατηγορία C) της


Σχήµα 2: Η Προτεινόµενη Κατηγοριοποίησης Υλικών




66  ¢∂§∆π√ ¶™¢ª-∏ º∂µƒ√À∞ƒπ√™ 2008
συνολικής αξίας. Στη συνέχεια, κάθε κατηγορία   ζεται η προτεινόµενη κατηγοριοποίηση των υλικών,
Α, Β και C µπορεί να διαχωριστεί σε επιµέρους   µε βάση την οποία προσεγγίζεται στο επόµενο
κατηγορίες µε βάση τη συχνότητα ζήτησης. Με    βήµα η διαφορετική στρατηγική αναπλήρωσης
αυτόν τον τρόπο ορίζονται ταχέως, βραδέως και   του αποθέµατος.
πολύ βραδέως κινούµενα υλικά, καταλήγοντας
ουσιαστικά σε εννέα υποκατηγορίες. Ως πολύ    Προσδιορισµός Μοντέλων Αναπλήρωσης
βραδέως υλικά χαρακτηρίζονται όσα παρουσι-    Αποθεµάτων ανά Κατηγορία Υλικού
άζουν ζήτηση από µηδέν έως δύο τεµάχια εντός   Τα αποτελέσµατα της κατηγοριοποίησης των υλικών
του χρόνου παράδοσής τους. Ειδικές κατηγορί-   χρησιµοποιούνται στη συνέχεια στον εντοπισµό και
ες υλικών που θα πρέπει να διαχειρίζονται µε   στην εκπόνηση των µοντέλων για την αναπλήρω-
διαφορετικό τρόπο κατά περίπτωση, ορίζονται    ση των αποθεµάτων οργανισµού. Προκύπτει συ-
τα «αδιακίνητα», τα «νέα» και τα «προσωρινά»   γκεκριµένος τρόπος αντιµετώπισης των διαφορε-
υλικά (Σχήµα 2).                 τικών κατηγοριών υλικών, για την επιλογή του
  Η ανάλυση κατηγοριοποίησης των υλικών     στατιστικού µοντέλου υπολογισµού του σηµείου
πραγµατοποιείται για να υποστηρίξει την οµοιό-  αναπαραγγελίας του κάθε υλικού. Για τα ταχέως
µορφη αντιµετώπιση των υλικών, τα οποία πα-    κινούµενα υλικά κατηγορίας Α και B προτείνεται η
ρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά που αφορούν    εφαρµογή µοντέλου οικονοµικής µερίδας αναπα-
τις παραµέτρους ανάλωσής τους, καθώς επίσης    ραγγελίας µε χρήση της κανονικής κατανοµής.
και για να αποδώσει κανόνες προτεραιότητας για  Ειδικά για τα ταχέως κινούµενα υλικά της κατηγο-
την ευκολότερη και αποδοτικότερη διαχείριση του  ρίας Α (που είναι υλικά µε µεγάλες αξίες διακίνησης
τεράστιου αριθµού των υλικών, εντοπίζοντας και  στις αποθήκες ή κρίσιµα υλικά), θα πρέπει να ζη-
οµαδοποιώντας υλικά µε ειδικό ενδιαφέρον για   τείται η επιβεβαίωση του χρήστη για τις προτεινό-
τον οργανισµό. Επίσης η κατηγοριοποίηση των    µενες ποσότητες αναπαραγγελίας από το µοντέλο
υλικών αποτελεί προαπαίτηση για την εισαγωγή   αφού τα υλικά αυτά είναι συνήθως µεγάλης σηµα-
αποτελεσµατικών µεθόδων διαχείρισης αποθε-    σίας για τη λειτουργία του οργανισµού. Για τα
µάτων, όπως η οικονοµική µερίδα παραγγελίας    βραδέως κινούµενα υλικά προτείνεται η εφαρµο-
(EOQ), δεδοµένου ότι ανάλογα µε την κατηγορία,  γή µοντέλου οικονοµικής µερίδας αναπαραγγελίας
χρησιµοποιείται η αντίστοιχη µέθοδος αναπλή-   µε χρήση της κατανοµής Poisson. Τα πολύ βραδέ-
ρωσης αποθεµάτων και εφαρµόζονται τα κατάλ-    ως κινούµενα υλικά θα πρέπει να ελέγχονται εξ
ληλα θεωρητικά µοντέλα. Στο Σχήµα 2 απεικονί-   ολοκλήρου από τον χρήστη µε βάση την ιδιαιτερό-


Σχήµα 3: Κριτήρια Κατηγοριοποίησης
   ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
                   τητα του κάθε υλικού. Τα υλικά της κατηγορίας C,     απαιτούµενων ποσοτήτων ανταλλακτικών και
                   που είναι υλικά µικρής γενικά αξίας καθώς και      εξαρτηµάτων που θα πρέπει να αποκτηθούν για
                   χαµηλής κίνησης, αλλά πολλά σε αριθµό, θα        την υποστήριξη της απρόσκοπτης λειτουργίας
                   πρέπει να διαχειρίζονται µε απλούστερους τρόπους,    του. Για την αντιµετώπιση αυτής της ανάγκης του
                   όπως για παράδειγµα µε τη µέθοδο των δύο         νέου εξοπλισµού, προτείνεται η χρήση ενός
                   κουτιών (συσκευασίας των ειδών) ή µε περιοδική      µοντέλου αξιοπιστίας (reliability) µε βάση το
                   αναθεώρηση και ανανέωση του αποθέµατος σε        µέσο χρόνο µεταξύ των βλαβών του ανταλλα-
                   αραιά διαστήµατα (π.χ. κάθε χρόνο).           κτικού. Το µοντέλο αυτό, µε την προϋπόθεση της
                    Η εκπόνηση των µοντέλων αναπλήρωσης θα        επάρκειας των καταλλήλων δεδοµένων, είναι
                   πρέπει να συνοδεύεται από τον υπολογισµό των       σε θέση να δώσει τις ποσότητες των ανταλλακτι-
                   απαραίτητων στοιχείων κόστους µε τη βοήθεια της     κών που πρέπει να τηρούνται στις αποθήκες
                   µεθοδολογίας της κοστολόγησης δραστηριοτήτων       µίας κεντρικής επισκευαστικής µονάδας για την
                   (Activity Based Costing). Τα κοστολογικά αυτά στοιχεία  κάλυψη της πιθανότητας βλάβης του εξοπλισµού
                   είναι απαραίτητα για τον υπολογισµό των παραµέτρων    σε σχέση µε το επιθυµητό επίπεδο εξυπηρέτησης
                   που χρησιµοποιούν τα προτεινόµενα µοντέλα ανα-      αυτού. Για τον προσδιορισµό του καταλληλότερου
                   πλήρωσης αποθεµάτων και υποστηρίζουν την ει-       µοντέλου αξιοπιστίας, χρησιµοποιούνται οι µε-
                   σαγωγή της έννοιας της οικονοµικής ποσότητας       θοδολογίες της αξιοπιστίας (Reliability) και της
                   παραγγελίας (EOQ), δηλαδή της παραγγελίας που      υποστήριξης του εξοπλισµού (Supportability) µε
                   οδηγεί σε ελάχιστο συνολικό κόστος διαχείρισης. Οι    όσο το δυνατόν απλούστερο τρόπο, έτσι ώστε
                   κατηγορίες κόστους υλικών που θα πρέπει να        αυτές να είναι εύκολα υλοποιήσιµες από τον
                   αναλύονται περιελάµβαναν το κόστος διατήρησης      οργανισµό, ακολουθώντας τις διεθνείς βέλτιστες
                   αποθεµάτων, που λαµβάνει υπόψη το κόστος δέ-       πρακτικές (Blanchard and Fabrycky, 1998; Ireson
                   σµευσης κεφαλαίου του αποθέµατος και το κόστος      and Coombs, 1998; Knezevic, 1993; Ramakumar,
                   παραγγελίας και παραλαβής, που περιλαµβάνει το      1993). Σύµφωνα µε την προσέγγιση που προτεί-
                   εργατικό κόστος, το κόστος των υλικών και τα γενι-    νεται, σε κάθε αγορά κρίσιµου εξοπλισµού θα
                   κά έξοδα που αφορούν την παραγγελία των υλικών      πρέπει να καθορίζονται τα απαιτούµενα αρχικά
                   και την παραλαβή τους. Για κάθε κατηγορία κόστους    αποθέµατα για την κάλυψη της αντικατάστασης
                   θα πρέπει να εφαρµόζονται συγκεκριµένοι τροπείς     εξαρτηµάτων που αφορούν τις διορθωτικές
                   κόστους, όπως η αξία του υλικού και ο αριθµός των    επισκευές (έκτακτες). Βασικοί παράγοντες που
                   προµηθειών του ανά έτος.                 σχετίζονται µε τον καθορισµό των απαιτήσεων
                                               αυτών σε ανταλλακτικά, είναι: η αξιοπιστία του
                   Καθορισµός Αρχικών Αποθεµάτων              εξαρτήµατος που τηρείται σε απόθεµα (απαιτεί
                   Ανταλλακτικών Νέων Εξοπλισµού              τη γνώση στατιστικών στοιχείων βλαβών και του
                   Για το νεοαποκτηθέντα εξοπλισµό, που δεν         χρόνου λειτουργίας του), η χρησιµοποιούµενη
                   υπάρχουν ιστορικά στοιχεία ζήτησης των υλικών,      ποσότητα του εξαρτήµατος για το οποίο θα δη-
                   υπάρχει η ανάγκη υπολογισµού των αρχικών         µιουργηθεί ο φόρτος, η επιθυµητή πιθανότητα


Σχήµα 3. Κριτήρια Κατηγοριοποίησης




68  ¢∂§∆π√ ¶™¢ª-∏ º∂µƒ√À∞ƒπ√™ 2008
του να είναι διαθέσιµο σε απόθεµα το εξάρτηµα  νόµενο σύστηµα δεικτών περιλαµβάνει τρεις
όταν απαιτηθεί (βαθµός εξυπηρέτησης), η κρι-   κύριες οπτικές: την ικανοποίηση των εσωτερικών
σιµότητα του συστήµατος που χρησιµοποιεί το   πελατών (φορέων ζήτησης), το κόστος της δια-
εξάρτηµα σε σχέση µε την επιτυχία της αποστο-  χείρισης αποθεµάτων και την επιχειρησιακή
λής και το κόστος του εξαρτήµατος.        ετοιµότητα του οργανισµού. Δεδοµένου ότι η
                         απόδοση της διαδικασίας διαχείρισης των
Κατάστρωση Συστήµατος Δεικτών Μέτρησης      αποθεµάτων και του συστήµατος αναπλήρωσής
Απόδοσης                     τους, συνδέεται µε την απόδοση των υπολοίπων
Τέλος, για την κάλυψη της ανάγκης µέτρησης της  διαδικασιών της εφοδιαστικής αλυσίδας (προ-
αποδοτικής λειτουργίας του συστήµατος ανα-    γραµµατισµός, προµήθεια, συντήρηση και πα-
πλήρωσης αποθεµάτων θα πρέπει να συνταχθεί    ράδοση), το σύστηµα δεικτών θα πρέπει να
ένα κατάλληλο σύστηµα δεικτών (performance    επεκτείνεται καλύπτοντας ολόκληρη την εφοδι-
indicators) για την παρακολούθηση της διαδικα-  αστική αλυσίδα του οργανισµού.
σίας διαχείρισης αποθεµάτων σε όλα τα οργα-
νωτικά επίπεδα. Για τον προσδιορισµό του συ-   Συµπεράσµατα - Προτάσεις
στήµατος δεικτών διερευνώνται οι βέλτιστες    Το σύστηµα αναπλήρωσης αποθεµάτων ενός
πρακτικές που αφορούν τόσο σε διεθνείς δηµό-   µεγάλου οργανισµού, του οποίου ο εξοπλισµός
σιους οργανισµούς αλλά και επιτυχηµένες επι-   αποτελεί κρίσιµο µέρος της λειτουργίας του,
χειρήσεις όλων των κλάδων δραστηριοποίησης.   είναι ένα σύνθετο σύστηµα αποτελούµενο από
Στη συνέχεια θα πρέπει να πραγµατοποιείται µία  πολύπλοκες διαδικασίες, µηχανογραφικά
πλήρης ανάλυση των βασικότερων δεικτών      συστήµατα και ανθρώπους, µαζί µε τις ιδιαι-
απόδοσης, δοµηµένων σε διαφορετικά ιεραρχι-   τερότητες λειτουργίας, διοίκησης και κρισιµό-
κά επίπεδα και συνδεδεµένων µε τις βασικές    τητας της διαθεσιµότητας του εξοπλισµού.
διαδικαστικές περιοχές της εφοδιαστικής αλυ-   Χαρακτηριστικές τέτοιες περιπτώσεις είναι
σίδας του µελετούµενου οργανισµού. Το προτει-  επιχειρήσεις παραγωγής ενέργειας, οι επιχει-




                                         º∂µƒ√À∞ƒπ√™ 2008 ¢∂§∆π√ ¶™¢ª-∏  69
   ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
                  ρήσεις παροχής µεταφορικού έργου ή οι     αποθεµάτων αλλά και καθορισµού των αρχικών
                  στρατιωτικοί οργανισµοί. Μελέτες αναδιοργά-  προµηθευόµενων ποσοτήτων για την υποστή-
                  νωσης που υιοθετούν την προτεινόµενη µε-   ριξη της λειτουργίας τους νεοαποκτηθέντος
                  θοδολογική προσέγγιση, έχουν εφαρµοστεί σε  εξοπλισµού, απαιτείται η υιοθέτηση µοντέλων
                  µεγάλους οργανισµούς στην Ελλάδα και έχουν  πρόγνωσης και αναπλήρωσης των αποθεµά-
                  καταφέρει να αναδείξουν τα προβλήµατα που   των του οργανισµού τα οποία είναι διαφορε-
                  υπάρχουν και να προτείνει συγκεκριµένες    τικά ανά κατηγορία υλικού (µε βάση την
                  λύσεις για αυτά, άλλες άµεσα υλοποιήσιµες   ανάλυση ABC), ενώ παράλληλα απαιτείται και
                  και άλλες που απαιτούν περισσότερη προσπά-  ο ανασχεδιασµός της διαδικασίας των προµη-
                  θεια και χρόνο. Για όλες τις προτεινόµενες  θειών που σχετίζεται άµεσα µε τη διαδικασία
                  λύσεις θα πρέπει να διερευνάται η δυνατότη-  διαχείρισης των αποθεµάτων και ευθύνεται
                  τα υλοποίησης στα υφιστάµενα µηχανογραφι-   εν µέρει για τα προβλήµατα στο διαθέσιµο
                  κά συστήµατα του οργανισµού ή η αναγκαιό-   απόθεµα. Επίσης στα συµπεράσµατα περιλαµ-
                  τητα προµήθειας νέων πληροφοριακών      βάνεται η ανάγκη ύπαρξης ενός εργαλείου
                  συστηµάτων. Τα συµπεράσµατα που προκύ-    υποστήριξης των αποφάσεων της αναπλήρω-
                  πτουν από τέτοιες µελέτες συνοψίζονται στα  ση των αποθεµάτων, το οποίο µπορεί να είναι
                  εξής: συνήθως απαιτείται αναθεώρηση και    ένα εργαλείο προσοµοίωσης των εναλλακτικών
                  επικαιροποίηση των στοιχείων του υφιστάµε-  σεναρίων για να επιλέγεται το καλύτερο όσον
                  νου µηχανογραφικού συστήµατος του οργανι-   αφορά τον επιθυµητό βαθµό εξυπηρέτησης
                  σµού, απαιτείται η τήρηση µε ηλεκτρονικό   και το συνεπαγόµενο κόστος αποθεµάτων,
                  τρόπο ενός σηµαντικού αριθµού πληροφοριών   λαµβάνοντας παράλληλα υπόψη τους περιο-
                  έτσι ώστε να µπορεί να υποστηριχθεί αποτε-  ρισµούς του ετήσιου προϋπολογισµού.
                  λεσµατικά η λήψη αποφάσεων αναπλήρωσης     Επιπλέον απαιτείται ορθότητα και πληρότητα
                                         των δεδοµένων και τήρηση αξιόπιστων στοι-
                                         χείων για τους χρόνους διέλευσης των προµη-
                                         θευτών, το µέσο κόστος παραγγελίας προµή-
                                         θειας και το µέσο κόστος αποθήκευσης, έτσι
                                         ώστε να λειτουργούν σωστά τα προτεινόµενα
                                         µοντέλα και να βελτιωθεί η διαδικασίας ανα-
                                         πλήρωσης αποθεµάτων. Άλλα συµπεράσµατα
                                         σχετίζονται µε τη στάθµη των επιπέδων
                                         ασφαλείας (στρατηγικό απόθεµα) το οποίο θα
                                         πρέπει να αναθεωρηθεί ανά κατηγορία υλικού
                                         προκειµένου να εξοικονοµηθούν χρηµατικοί
                                         πόροι, καθώς και µε την ύπαρξη αδιακίνητου
Σχήµα 5: Κατηγορία                               υλικού το οποίο χρήζει καταγραφής, εντοπισµού
Κόστους Παραγγελιών
& Παραλαβών                                   και κατάλληλης διαχείρισης.
                                          Μία τέτοια µελέτη αναδιοργάνωσης µπορεί
                                         να αναγνωρίσει περιοχές βελτίωσης που
                                         σχετίζονται µε την αναπλήρωση των αποθε-
                                         µάτων και ταυτόχρονα να εντοπίσει µια σειρά
                                         από βασικά θέµατα που σχετίζονται µε τις
                                         διαδικασίες συνολικά της εφοδιαστικής
                                         αλυσίδας, η αντιµετώπιση των οποίων θα
                                         προσδώσουν ουσιαστικό όφελος για τον ορ-
                                         γανισµό. Σε κάθε περίπτωση ένα έργο αναδι-
                                         οργάνωσης του συστήµατος αναπλήρωσης
                                         αποθεµάτων του οργανισµού, θα πρέπει να
                                         συνδυάζεται µε µία συνολικότερη προσπάθεια
                                         για την αναδιοργάνωση της εφοδιαστικής
                                         αλυσίδας, παράλληλα µε τον εκσυγχρονισµό
                                         των πληροφοριακών συστηµάτων, ενώ θα
                                         πρέπει απαραιτήτως να εξασφαλισθεί η πα-
                                         ρακολούθηση και αξιολόγηση των διαδικασι-
Σχήµα 6: Κατηγορία Κόστους Αποθήκευσης
                                         ών µε σκοπό τη συνεχή βελτίωση τους. Δ

70  ¢∂§∆π√ ¶™¢ª-∏ º∂µƒ√À∞ƒπ√™ 2008
µÈ‚ÏÈÔÁÚ·Ê›·
1. Agripino M., Cathcart T. and Mathaisel D. (2002), A Lean Sustainment       Random Planning Horizon, The Engineering Economist, Vol. 39, No.
  Enterprise Model For Military Systems, Acquisition Review Quarterly,       1, pp. 77-86.
  Fall 2002, pp. 274-297                           12.  Panayiotou N., Gayialis S., Tatsiopoulos I., (2004) An E-Procurement
2. Blanchard B.S. and Fabrycky W.J. (1998) Systems Engineering And          System for Governmental Purchasing, International Journal of
  Analysis, 3rd Edition, Prentice-Hall International.               Production Economics, Elsevier, Volume 90, Issue 1, (8), 79-102.
3. Flores B.E. and Whybork D.C. (1987), Implementing Multiple Criteria     13.  Porteus E.L. (1985) Investing in Reducing Setups in the EOQ Model,
  ABC, Journal of Operations Management, 7.                    Management Science, Vol. 31, No. 8, pp. 998-1010
4. Gray C.S. (2002), Strategy for Chaos: Revolutions in Military Affairs and  14.  Porteus E.L. (1986) Investing in New Parameter Values in the
  the Evidence of History, London: Frank Cass.                   Discounted EOQ Model, Naval Research Logistics, Vol. 33, No. 1, pp.
5. Ireson W.G. and Coombs C.F. (eds) (1998) Handbook of Reliability         39-48.
  Engineering and Management, McGraw-Hill Book Co, New York.         15.  Ramakumar R. (1993) Engineering Relaibility, Prentice Hall, N.J.
6. Juran J. M. and Godfrey A.B. (1998), Juran’s Quality Handbook,       16.  Silver, E.A., Pyke, D.F. and Peterson, R., (1998), “Inventory
  McGraw Hill.                                   Management and Production Planning and Scheduling”, Third Edition
7. Kimber R. J., Grenier R.W., Heldt J.J. (1997), Quality Management         (John Wiley & Sons, USA).
  Handbook, Marcel Dekker, New York, NY.                   17.  Targowski Α. (2003), Electronic Enterprise: Strategy and Architecture,
8. Knezevic J. (1993) Reliability, Maintainability and Supportability: A       IRM Press, USA
  Probabilistic Approach, McGraw-Hill Book Co, New York.           18.  Wilson R. (1993), Nonlinear Pricing, New York: Oxford University
9. Krupp J.A.G. (1994), “Are ABC codes obsolete technology?”, APICS –        Press.
  The performance advantage (April) 34-35.                  19.  Yanasse H.H. (1990), EOQ Systems: The Case of an Increase in
10. Liao S. H., Cheng, C. H., Liao W.-B. and Chen I.-L. (2003), A web-based     Purchase Cost, Journal of the Operational Research Society, Vol. 41,
  architecture for implementing electronic procurement in military         No. 7, pp. 633-637.
  organizations, Technovation, Vol. 23, No 6. pp. 521-532.          20.  Zheng Y.S. (1992), On Properties of Stochastic Inventory Systems,
11. Moon I. and Yun W. (1993) An Economic Order Quantity Model with a        Management Science, Vol. 38, No. 1, pp. 87-103.



                                                               Σχήµα 7: Σύστηµα Δεικτών
                                                           Παρακολούθησης Εφοδιαστικής Π.Ν.




                                                  º∂µƒ√À∞ƒπ√™ 2008 ¢∂§∆π√ ¶™¢ª-∏           71