Enteprise Modeling

   Μοντελοποίηση Επιχειρήσεων: Ανασκόπηση των
 Σημαντικότερων Αρχιτεκτονικών, Μεθόδων και Εργαλείων
                   Δρ. Σωτήρης Γκαγιαλής
 Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, Τομέας Βιομηχανικής
      Διοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας, 15780 Ζωγράφος - Αθήνα
                  E-mail: sotga@central.ntua.gr

                     Δεκέμβριος 2011




  Enterprise Modeling: Α Review of the Main Architectures,
           Methods and Tools
                     Dr. Sotiris Gayialis
  National Technical University of Athens, School of Mechanical Engineering, Section of
     Industrial Management and Operational Research, 15780 Zografos - Athens
                  E-mail: sotga@central.ntua.gr

                     December 2011




Σημείωση: Το άρθρο βασίζεται σε ερευνητική εργασία του Δρ. Σωτήρη Γκαγιαλή στο πλαίσιο της
διδακτορικής διατριβής του. Για σχόλια ή ερωτήσεις, καθώς και για την ανταλλαγή απόψεων,
επικοινωνήστε με το συγγραφέα στο e-mail του.

Παράθεση άρθρου: Σε περίπτωση αξιοποίησης του περιεχομένου του άρθρου, παρακαλώ
παραθέσετε ως εξής:
Γκαγιαλής Σ. (2011) Μοντελοποίηση Επιχειρήσεων: Ανασκόπηση των Σημαντικότερων
Αρχιτεκτονικών, Μεθόδων και Εργαλείων, Επιστημονική εργασία υπό εξέλιξη (working paper), Εθνικό
Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, Τομέας Βιομηχανικής Διοίκησης και
Επιχειρησιακής Έρευνας, Δεκέμβριος 2011, Αθήνα.



Note: This paper is based on research conducted by Dr. Sotiris Gayialis in his PhD Thesis. In case of
comments or questions please contact author via e-mail.

Cite as: Gayialis S. (2011), Enterprise Modeling: Α Review of the Main Architectures, Methods and
Tools, Working Paper (in Greek), National Technical University of Athens, School of Mechanical
Engineering, Section of Industrial Management and Operational Research, December 2011, Athens.




Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                           1
   Μοντελοποίηση Επιχειρήσεων: Ανασκόπηση των Σημαντικότερων
        Αρχιτεκτονικών, Μεθόδων και Εργαλείων



                       Περίληψη
Η μοντελοποίηση επιχειρήσεων αποτελεί ένα σημαντικό ερευνητικό πεδίο της επιστήμης
της διοίκησης που έχει πρακτικές εφαρμογές σε περιπτώσεις οργάνωσης, αναδιοργάνωσης
και συνεχούς βελτίωσης κάθε είδους οργανισμού καθώς και σε έργα υιοθέτησης
ολοκληρωμένων πληροφοριακών συστημάτων. Αποτελεί δε κοινό ερευνητικό αντικείμενο
με τη μοντελοποίηση των επιχειρησιακών διαδικασιών (business process modeling). Το
παρών άρθρο είναι μία ανασκόπηση και σύγκριση των σημαντικότερων αρχιτεκτονικών
μοντελοποίησης επιχειρήσεων (enterprise modeling architectures) και των σχετικών
πλαισίων (enterprise architecture frameworks) που εντοπίζονται στη βιβλιογραφία.
Επιπλέον, περιλαμβάνει μια κριτική παρουσίαση των μεθόδων μοντελοποίησης που
χρησιμοποιούνται για την ανάλυση, το σχεδιασμό ή τον ανασχεδιασμό επιχειρησιακών
διαδικασιών και συστημάτων καθώς και των εργαλείων που προσφέρονται. Της
ανασκόπησης αυτής προηγείται μία σύντομη παρουσίαση των όρων και των εννοιών που
σχετίζονται με το συγκεκριμένο ερευνητικό πεδίο. Το άρθρο καταλήγει στον εντοπισμό των
μελλοντικών ενεργειών για την περεταίρω διερεύνηση του αντικειμένου και των πρακτικών
εφαρμογών των αρχιτεκτονικών, των μεθόδων και των εργαλείων μοντελοποίησης.




Λέξεις-Κλειδιά: Enterprise Modeling, Business Process Modeling, Enterprise Architecture,
Architectural Framework, Modeling Framework, Modeling Method, Modeling Tool,
Literature review.




Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                       2
1. Εισαγωγή
  Η μοντελοποίηση συστημάτων του πραγματικού κόσμου αποτελεί εδώ και αρκετά
χρόνια ερευνητικό αντικείμενο έντονης δραστηριοποίησης της επιστημονικής κοινότητας. Η
μοντελοποίηση εφαρμόζεται για την αποτύπωση και ανάλυση των επιχειρησιακών
συστημάτων και διαδικασιών, έχοντας ως στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας τους ή την
αποτελεσματική διαχείριση τους (Γκαγιαλής, 2008). Η μοντελοποίηση είναι η διαδικασία
δημιουργίας της συνοπτικής αναπαράστασης ενός συστήματος του πραγματικού κόσμου
που απεικονίζει τις ιδιότητες αυτού στον επιθυμητό βαθμό λεπτομέρειας (Kochikar and
Narendran, 1994; Liles and Presley, 1996; Whitman et al., 2001). Όσα περισσότερα
χαρακτηριστικά του πραγματικού κόσμου μπορούν να προστεθούν στο μοντέλο τόσο
περισσότερη πληροφορία μπορεί να αντληθεί από αυτό (CIMOSA Association, 1996). Ο
κανόνας στις περισσότερες προσπάθειες μοντελοποίησης είναι ότι οι λεπτομέρειες που δεν
είναι απαραίτητες δεν συμπεριλαμβάνονται και επομένως τα μοντέλα φιλτράρουν τις
λεπτομέρειες που δεν είναι σχετικές με το στόχο της μοντελοποίησης και αναπαριστούν
μόνο την ουσιαστική πληροφορία.
  Η μοντελοποίηση επιχειρήσεων (enterprise modeling) σχετίζεται με την αναπαράσταση
μέρους ή του συνόλου των συστημάτων και διαδικασιών μιας επιχείρησης, καλύπτοντας
διαφορετικές οπτικές της, όπως είναι η οργάνωση, οι λειτουργίες, οι πόροι, καθώς και οι
διαφορετικές φάσεις του κύκλου ζωής της (Doumeingts et al., 2000, Vernadat, 2001). Η
μοντελοποίηση των επιχειρησιακών διαδικασιών (business process modeling) εμπεριέχεται
στο ευρύτερο πεδίο της μοντελοποίηση επιχειρήσεων μαζί με τη μοντελοποίηση
συστημάτων (πληροφοριακών ή μη) και αποτελεί τη σημαντικότερη διάσταση αυτού.
  Η μοντελοποίηση των επιχειρησιακών διαδικασιών συνδέεται με το ερευνητικό πεδίο
της διοίκησης των επιχειρησιακών διαδικασιών (business process management), το οποίο
πήρε μορφή τη δεκαετία του 1990 (Lindsay et al., 2003). Οι πιο πρόσφατες θεωρίες της
διοίκησης των επιχειρησιακών διαδικασιών στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στα κινήματα της
ολικής ποιότητας και της αναδιοργάνωσης επιχειρησιακών διαδικασιών, προσδιορίζοντας
ως βασικό της στόχο τη βελτίωση των παρεχόμενων στους πελάτες προϊόντων και
υπηρεσιών, μέσω μίας δομημένης προσέγγισης που δίνει έμφαση στη βελτίωση της
απόδοσης και επικεντρώνεται στο συστηματικό σχεδιασμό και διαχείριση του συνόλου των
επιχειρησιακών διαδικασιών του οργανισμού (Παναγιώτου κ.α., 2011). Προϋπόθεση της
διοίκησης των επιχειρησιακών διαδικασιών είναι η σαφής καταγραφή της αλληλουχίας των
δραστηριοτήτων, των οργανωτικών μονάδων που τις εκτελούν, των πληροφοριών που τις
υποστηρίζουν και όποιων άλλων περιορισμών τις χαρακτηρίζουν. Μετά την καταγραφή των
διαδικασιών μπορεί να επιτευχθεί η όποια ανάλυση, βελτίωση και εφαρμογή αυτών. Η

Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                    3
αποτελεσματική καταγραφή και αποτύπωση των επιχειρησιακών διαδικασιών με επίσημο
και συστηματικό τρόπο επιτυγχάνεται με τη μοντελοποίηση αυτών με τη χρήση κατάλληλων
μεθόδων μοντελοποίησης (Presley, 1997).
  Στη βιβλιογραφία εντοπίζεται πλήθος πρακτικών εφαρμογών της μοντελοποίησης στο
πλαίσιο της διοίκησης των επιχειρησιακών διαδικασιών. Οι πιο τυπικές χρήσεις της
συνοψίζονται στις ακόλουθες (Nathan and Wood, 1991; Snodgrass, 1993; Reimann and
Sakris, 1996, Whitman et al., 2001; Kalpic et al., 2005):
    Ανάλυση συστημάτων και διαδικασιών για τον εντοπισμό δυσλειτουργιών και
     περιοχών προς βελτίωση.
    Ανάλυση και σχεδιασμός συστημάτων και διαδικασιών πριν την εφαρμογή τους.
    Βοήθεια στη μείωση της πολυπλοκότητας και αύξηση του βαθμού κατανόησης.
    Επικοινωνία μιας κοινή αντίληψη αναφορικά με ένα σύστημα ή μία διαδικασία.
    Επίτευξη των οργανωτικών αλλαγών.
    Απόκτηση της υποστήριξης των ενδιαφερομένων μερών και οικοδόμηση της
     απαραίτητης συναίνεσης στις εφαρμοζόμενες αλλαγές.
    Αυτοματοποίηση επιχειρησιακών διαδικασιών.
    Χρήση ως μέσου τεκμηρίωσης, όπως για παράδειγμα σε ένα σύστημα διασφάλισης
     ποιότητας, ένα σύστημα ολικής ποιότητας ή ένα έργο αναδιοργάνωσης.
  Στη συνέχεια, αφού οριοθετηθούν οι σχετικές έννοιες και επεξηγηθούν οι συσχετισμοί
τους, παρατίθενται οι σημαντικότερες αρχιτεκτονικές μοντελοποίησης και τα πλαίσια που
τις διαμορφώνουν, καθώς και οι κυριότερες μέθοδοι μοντελοποίησης με τα σχετικά
εργαλεία που τις υποστηρίζουν. Η παράθεση των παραπάνω συνοδεύεται από
συγκριτικούς πίνακες και βιβλιογραφικές αναφορές, καθιστώντας το άρθρο ένα χρήσιμο
εργαλείο γνωριμίας με το ερευνητικό πεδίο που πραγματεύεται αλλά και αντικείμενο
περεταίρω διερεύνησης και βελτίωσης για την πλήρη κάλυψη των ζητημάτων της
μοντελοποίησης επιχειρήσεων.


2. Ορισμοί Μοντελοποίησης: Αρχιτεκτονικές, Πλαίσια, Μέθοδοι και Εργαλεία
  Για την κατασκευή των επιχειρησιακών μοντέλων χρησιμοποιούνται μέθοδοι
μοντελοποίησης (modeling methods) οι οποίες μπορεί να καλύπτουν μία ή περισσότερες
οπτικές (όψεις)1 ενός συστήματος. Η μέθοδος μοντελοποίησης αποτελεί τον επίσημο τρόπο


1
Οι όροι “όψη” και “οπτική” ταυτίζονται στο ερευνητικό πεδίο της μοντελοποίησης επιχειρήσεων, αποδίδοντας
τον αγγλικό όρο view. Κατά τη γνώμη του συγγραφέα, ο ελληνικός όρος “οπτική” αποδίδει ακριβέστερα από τον
όρο “όψη” τη λογική της δημιουργίας μοντέλων τα οποία απεικονίζουν το ίδιο σύστημα από διαφορετική
οπτική γωνία (οργάνωση, λειτουργίες, δεδομένα κλπ) ανάλογα με το σκοπό τη μοντελοποίησης.

Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                             4
καταγραφής, ανάλυσης και απεικόνισης ενός συστήματος με βάση συγκεκριμένους κανόνες
και σύμβολα. Ο επίσημος αυτός τρόπος καταγραφής είναι συνήθως διαγραμματικός αλλά
δεν αποκλείεται η χρήση κάποιας άλλης σημειογραφίας για τη δημιουργία των μοντέλων
και την αποτύπωση συστημάτων (Giaglis, 2001). Ως μέθοδοι χαρακτηρίζονται τόσο οι
τεχνικές (techniques) όσο και οι γλώσσες μοντελοποίησης (modeling languages), με τις
πρώτες να αποτελούν κυρίως τις μεθόδους μοντελοποίησης από την πλευρά των
επιχειρησιακών διαδικασιών και τις δεύτερες από την πλευρά των πληροφοριακών
συστημάτων (Γκαγιαλής, 2008). Για παράδειγμα οι Doumeingts et al. (2001) χαρακτηρίζουν
ως τεχνικές μοντελοποίησης τις μεθόδους Grai-Grid και Grai-Net για τη μοντελοποίηση της
οπτικής των αποφάσεων ενός επιχειρησιακού συστήματος. Επίσης, ο Vernadat (1997)
εντοπίζει την ανάγκη δημιουργίας μιας ενοποιημένης γλώσσας μοντελοποίησης που θα
καλύπτει διαφορετικές όψεις σε περιπτώσεις σχεδιασμού και ανάπτυξης πληροφοριακών
συστημάτων. Η ανάγκη αυτή καλύφθηκε από τη γλώσσα UML (Unified Modeling Language)
(Rational Software Corporation, 1997; Marshall, 2000).
    Η εφαρμογή των μεθόδων μοντελοποίησης διευκολύνεται από τη χρήση εργαλείων
μοντελοποίησης (modeling tools) προκειμένου να συνταχθούν τα μοντέλα με συστηματικό
τρόπο και σύμφωνα με τους κανόνες και τη συμβολαιογραφία της εκάστοτε μεθόδου
μοντελοποίησης. Τα εργαλεία μοντελοποίησης δημιουργούνται βασισμένα σε μία ή και
περισσότερες μεθόδους και συχνά συμμορφώνονται με συγκεκριμένα πλαίσια και
αρχιτεκτονικές μοντελοποίησης (Savén, 2002).
    Όπως φαίνεται και στο Σχήμα 1, το οποίο αναπαριστά γραφικά τις συσχετίσεις των
εννοιών που παρουσιάζονται στο παρόν κεφάλαιο, τα μοντέλα κατασκευάζονται με τη
χρήση  μεθόδων    μοντελοποίησης,    περιγράφοντας  διαφορετικές  διαστάσεις  των
επιχειρησιακών συστημάτων. Η συσχέτιση των διαφορετικών αυτών διαστάσεων μέσω της
σύνδεσης και της δόμησης των διαφορετικών μοντέλων πραγματοποιείται με την
εφαρμογή των πλαισίων μοντελοποίησης (enterprise modeling frameworks) τα οποία
διαμορφώνουν την αρχιτεκτονικής ενός συστήματος ή και ολόκληρης της επιχείρησης.
    Για την ολοκληρωμένη και αυστηρή μοντελοποίηση όλων των διαστάσεων των
επιχειρησιακών διαδικασιών και των συστημάτων ενός οργανισμού έχουν διαμορφωθεί
από την επιστημονική κοινότητα αρχιτεκτονικές και μεθοδολογίες μοντελοποίησης
επιχειρήσεων (enterprise modeling architectures and methodologies) μαζί με τα σχετικά
πλαίσια εφαρμογής αυτών, όπως είναι το αρχιτεκτονική CIMOSA, η μεθοδολογία GRAI-GIM
(GRAI Integrated Methodology), η αρχιτεκτονική ARIS, η PERA, ή το πλαίσιο του Zachman
(Zachman Framework).


Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                      5
    Οι έννοιες της αρχιτεκτονικής και του πλαισίου μοντελοποίησης, συχνά και της
μεθοδολογίας μοντελοποίησης, δεν διαθέτουν στη βιβλιογραφία κοινά αποδεκτούς και
ξεκάθαρους ορισμούς. Λόγω έλλειψης σαφήνειας και συχνά κατανόησης αυτών των όρων
μπορεί κάποια στιγμή να έχουν χρησιμοποιηθεί λανθασμένα ο ένας στη θέση του άλλου.
Στη συνέχεια γίνεται μία προσπάθεια οριοθέτησης των εννοιών αυτών σε συνδυασμό με τις
προαναφερθείσες έννοιες της μεθόδου και των εργαλείων μοντελοποίησης.
    Αρχιτεκτονική επιχειρήσεων (enterprise architecture) χαρακτηρίζεται η προσέγγιση
του σχεδιασμού επιχειρήσεων και των συστημάτων που αυτή απαρτίζεται, με συστηματικό
και μεθοδικό τρόπο, επιδιώκοντας την αποτελεσματικότερη δυνατή επίτευξη του σκοπού
τους (IFIP-IFAC Task Force, 1999). Μέσω αυτής, προσεγγίζεται η ανάλυση συστημάτων για
διαφορετικές οπτικές και επιμέρους φάσεις του κύκλου ζωής τους έτσι ώστε να γίνεται
κατανοητή η συνολική εικόνα τους. Η εφαρμογή της αρχιτεκτονικής επιχειρήσεων
επιτυγχάνει την ανάλυση πολύπλοκων συστημάτων και την αναπαράστασή τους με
επίσημο τρόπο μέσω της δημιουργίας μοντέλων που προσδιορίζουν διάφορες όψεις της
επιχείρησης, όπως είναι οι διαδικασίες, τα δεδομένα, η τεχνολογία και οι εφαρμογές
λογισμικού (Spewak, 1992, Williams and Li, 1998). Η σημασία που έχει η δημιουργία
μοντέλων για το σχεδιασμό και την υλοποίηση επιχειρησιακών συστημάτων, αλλά και για
την ολοκλήρωση των επιμέρους συστατικών του οργανισμού, οδήγησε στην ανάπτυξη των
διαφόρων   αρχιτεκτονικών    μοντελοποίησης  επιχειρήσεων  (enterprise  modeling
architectures) από την επιστημονική κοινότητα και στην υιοθέτησή τους από τις
επιχειρήσεις, καθιστώντας τους όρους αρχιτεκτονική επιχειρήσεων και αρχιτεκτονική
μοντελοποίησης συνώνυμους.
    Για την εφαρμογή μιας αρχιτεκτονικής συχνά χρησιμοποιείται κάποια μεθοδολογία
η οποία υποστηρίζει με οδηγίες και επίσημους κανόνες την χρήση των συστατικών της
αρχιτεκτονικής στη σύνταξη και ολοκλήρωση των μοντέλων που τη συνθέτουν (Williams and
Li, 1998; Doumeingts et al., 1993). Μια μεθοδολογία μπορεί να παρέχει τους κανόνες για
την συνεπή περιγραφή της επιχείρησης με τη χρήση των μοντέλων για τις διαφορετικές
όψεις μοντελοποίησης αλλά και για την υλοποίηση συγκεκριμένων έργων, όπως έργων
αναδιοργάνωσης των επιχειρησιακών διαδικασιών ή υλοποίησης πληροφοριακών
συστημάτων.
    Μια αρχιτεκτονική μοντελοποίησης επιχειρήσεων χειρίζεται με ενιαίο και
ολοκληρωμένο τρόπο τα επιχειρησιακά μοντέλα. Για να το πετύχει αυτό όταν εφαρμοστεί
σε μια συγκεκριμένη περίπτωση, θα πρέπει να έχει διαμορφωθεί ακολουθώντας το
συσχετιζόμενο πλαίσιο μοντελοποίησης (modeling framework) ή αλλιώς πλαίσιο της
αρχιτεκτονικής (architectural framework) - και οι δύο όροι συναντώνται στη βιβλιογραφία.

Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                     6
Προκειμένου λοιπόν να μπορούν να οργανωθούν και να ταξινομηθούν τα επιχειρησιακά
μοντέλα   που   περιλαμβάνει   μια  αρχιτεκτονική,  χρησιμοποιείται  ένα  πλαίσιο
μοντελοποίησης (Inmon et al., 1997), το οποίο βοηθάει στο χτίσιμο και τον προσδιορισμό
της αρχιτεκτονικής και στη συσχέτιση των συστατικών της με μια μεθοδολογία. Το πλαίσιο
μπορεί να χαρακτηριστεί ως μία πιο ευρεία έννοια σε σχέση με την αρχιτεκτονική και τη
μεθοδολογία μοντελοποίησης.
    Τα πλαίσια μοντελοποίησης επιτυγχάνουν τη σύνδεση των μοντέλων για
διαφορετικές διαστάσεις αυτών εντός της επιχείρησης (Noran, 2004). Έτσι, τα πλαίσια
μοντελοποίησης εμπεριέχουν τη διάσταση του κύκλου ζωής σύμφωνα με την οποία
διαφορετικά μοντέλα μιας αρχιτεκτονικής καλύπτουν διαφορετικές φάσεις του κύκλου
ζωής των επιχειρησιακών συστημάτων, από την ανάλυση των απαιτήσεων μέχρι την
υλοποίηση ή και την απόσυρσή τους. Επίσης, περιλαμβάνουν τις διαφορετικές όψεις
μοντελοποίησης (για παράδειγμα των λειτουργιών, των δεδομένων, της οργάνωσης, των
πόρων, των αποφάσεων), δίνοντας τη δυνατότητα εστίασης σε συγκεκριμένες οπτικές μιας
επιχείρησης ανάλογα με το σκοπό της μοντελοποίησης. Τέλος, μπορούν να συμπεριλάβουν
μοντέλα αναφοράς (reference models) - γενικά (general) ή μερικά (partial) - από τα οποία
μπορούν να προκύψουν τα εξειδικευμένα επιχειρησιακά μοντέλα στον εκάστοτε
οργανισμό, εφαρμόζοντας τη λογική της επαναχρησιμοποίησης των μοντέλων. Τα γενικά ή
μερικά μοντέλα αναφοράς ενσωματώνουν τις βέλτιστες πρακτικές από έναν επιχειρησιακό
κλάδο ή μία ομάδα παρόμοιων οργανισμών.
    Προκειμένου να καλύψουν τις απαιτήσεις κατασκευής μοντέλων για τις
διαφορετικές διαστάσεις μοντελοποίησης, τα πλαίσια μοντελοποίησης προτείνουν
συνήθως ένα σύνολο μεθόδων μοντελοποίησης. Για την διαμόρφωση μιας αρχιτεκτονικής
μπορεί να προδιαγράφεται η χρήση συγκεκριμένων μεθόδων ή απλά να προτείνει τη χρήση
αυτών που θεωρούνται καταλληλότερες ανάλογα το σκοπό της μοντελοποίησης. Η
πρακτική εφαρμογή των μεθόδων μοντελοποίησης καθώς και των σχετικών με τις
αρχιτεκτονικές   μεθοδολογιών    μπορούν  να  υποστηριχθούν   από  τα  εργαλεία
μοντελοποίησης (modeling tools).
    Συνοψίζοντας τα παραπάνω, όσον αφορά τη σχέση αρχιτεκτονικής, πλαισίου και
μεθοδολογίας, μπορεί να ειπωθεί ότι η αρχιτεκτονική έχει το ρόλο της συγκέντρωσης και
δόμησης των μοντέλων για τον επίσημο προσδιορισμό ενός συστήματος και την περιγραφή
της δομής του με γραφικό τρόπο. Τα μοντέλα που συνθέτουν την αρχιτεκτονική,
προσδιορίζουν το σύστημα μέσα από διαφορετικές οπτικές που αυτό γίνεται αντιληπτό και
για διαφορετικές φάσεις του κύκλου ζωής του. Για τη δημιουργία των μοντέλων
χρησιμοποιούνται μέθοδοι μοντελοποίησης που σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν

Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                       7
αναπτυχθεί ειδικά για μια αρχιτεκτονική μοντελοποίησης. Επιπλέον, μια αρχιτεκτονική
μπορεί να συνοδεύεται από συγκεκριμένη μεθοδολογία, η οποία παρέχει τους κανόνες για
την εφαρμογή της αρχιτεκτονικής μοντελοποίησης και την ανάπτυξη των μοντέλων.
Συγκρίνοντας της αρχιτεκτονική με το πλαίσιο μπορούμε να πούμε ότι ισχύει αυτό που
αναφέρουν οι Whitman et al. (2001): η αρχιτεκτονική βοηθάει στο χτίσιμο ενός
επιχειρησιακού συστήματος ενώ το πλαίσιο βοηθάει στο χτίσιμο και στον προσδιορισμό της
αρχιτεκτονικής, οργανώνοντας τα συστατικά της μοντελοποίησης που αυτή περιλαμβάνει.
                         -- Σχήμα 1--
    Στο Σχήμα 1 απεικονίζονται οι έννοιες της αρχιτεκτονικής και του πλαισίου
μοντελοποίησης σε σχέση με τις μεθοδολογίες, τις μεθόδους και τα εργαλεία
μοντελοποίησης, αναπαριστώντας γραφικά τα όσα περιγράφηκαν παραπάνω.


3. Αρχιτεκτονικές Μοντελοποίησης
    Οι πλέον διαδεδομένες αρχιτεκτονικές μοντελοποίησης δεν έχουν πάντα κοινό
τρόπο οργάνωσης και ομοιόμορφη δομή όσον αφορά τα συστατικά που απαρτίζονται, ενώ
δεν διαπνέονται πάντοτε από την ίδια λογική όσον αφορά τη χρήση μεθοδολογιών και
μεθόδων μοντελοποίησης. Το γεγονός αυτό έχει να κάνει κυρίως με το σκοπό για τον οποίο
δημιουργήθηκε κάθε αρχιτεκτονική. Για παράδειγμα η αρχιτεκτονική CIMOSA, (Computer
Integrated Manufacturing Open System Architecture) που αναπτύχθηκε από το AMICE
Consortium στο πλαίσιο Ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματος αποτελεί κυρίως ένα
πλαίσιο (modeling framework) που στοχεύει στο να υποστηρίξει μέσω της μοντελοποίησης
τις προσπάθειες ολοκλήρωσης μηχανών, πληροφοριακών συστημάτων και ανθρώπων,
βασισμένο στις έννοιες του κύκλου ζωής των συστημάτων και των διαφορετικών όψεων
μοντελοποίησης. Επίσης, η αρχιτεκτονική GIM - όπως χαρακτηρίζεται η GRAI Integrated
Methodology που αναπτύχθηκε από το Πανεπιστήμιο του Bordeaux της Γαλλίας - ξεκίνησε
ως μεθοδολογία μοντελοποίησης για την γενική περιγραφή παραγωγικών συστημάτων,
εστιάζοντας στην οπτική των αποφάσεων και στα συστήματα ελέγχου της παραγωγής, ενώ
παράλληλα παρείχε συγκεκριμένες μεθόδους μοντελοποίησης για να καλύψει τον ιδιαίτερο
προσανατολισμό της. Ως ένα τελευταίο παράδειγμα, η αρχιτεκτονική ARIS (Architecture of
Integrated Information Systems) που ξεκίνησε ως ακαδημαϊκή έρευνα από τον καθηγητή
Scheer και εξελίχθηκε σε εμπορικό προϊόν, είναι μια αρχιτεκτονική για τη μοντελοποίηση
επιχειρήσεων η οποία διαθέτει ένα σαφές και πλήρως τεκμηριωμένο πλαίσιο
μοντελοποίησης, συγκεκριμένες μεθόδους για την ανάλυση και το σχεδιασμό των
διαδικασιών, των πληροφοριακών συστημάτων και της επιχειρησιακής οργάνωσης με


Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                    8
ολιστικό τρόπο, ενώ συμπληρώνεται και από ένα ισχυρό εργαλείο μοντελοποίησης με την
εμπορική ονομασία ARIS Platform.
    Οι πιο ευρέως διαδεδομένες αρχιτεκτονικές για τη μοντελοποίηση επιχειρήσεων
αναπτυχθήκαν τη δεκαετία του 1990 και εξελίχθηκαν μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του
2000. Σε αυτές περιλαμβάνονται η αρχιτεκτονική CIMOSA (ESPRIT Consortium AMICE,
1993; Vernadat, 1993), η GRAI-GIM (GRAI Integrated Methodology) (Doumeingts et al.,
1993), η αρχιτεκτονική ARIS (Scheer, 1992) η οποία είναι μία από τις πιο ευρέως
διαδεδομένες στην Ευρώπη σε        ακαδημαϊκό και επιχειρηματικό   επίπεδο,  που
προαναφέρθηκαν, η αρχιτεκτονική PERA (Purdue Enterprise Reference Architecture)
(Williams, 1994) και το πλαίσιο του Zachman (Zachman Framework) (Sowa and Zachman,
1992), που έχει υιοθετηθεί από πολλές εταιρείες συμβούλων και έχουν συμμορφωθεί με
αυτό τα περισσότερα από τα εργαλεία μοντελοποίησης, σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη
αρχιτεκτονική.
    Οι αρχιτεκτονικές CIMOSA, GIM και PERA χαρακτηρίζονται στη βιβλιογραφία ως
«αρχιτεκτονικές αναφοράς» καθώς εμπεριέχουν μοντέλα αναφοράς, καλύπτουν το σύνολο
των όψεων μίας γενικής επιχείρησης και όλες τις φάσεις του κύκλου ζωής της, ενώ
παράλληλα είναι αρκετά γενικές ώστε να μπορούν να εφαρμοστούν σε μεγάλο εύρος
οργανισμών μέσω της εξειδίκευσής τους σε αρχιτεκτονικές για ειδικό σκοπό.
    Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, αναγνωρίζοντας τη σημασία των αρχιτεκτονικών
και μεθοδολογιών μοντελοποίησης στην υλοποίηση επιχειρησιακών συστημάτων αλλά και
την ανάγκη για ένα γενικότερο πλαίσιο με βάση το οποίο θα διαμορφώνονται οι
εξειδικευμένες αρχιτεκτονικές, η ομάδα εργασίας IFIP/IFAC (International Federation for
Information Processing / International Federation of Automatic Control) αποτελούμενη από
ερευνητές   των  αρχιτεκτονικών   μοντελοποίησης,  ανέλαβε  τη  διαμόρφωση  μιας
γενικευμένης αρχιτεκτονικής, συσχετίζοντας αρχιτεκτονικές όπως η CIMOSA, η GIM και η
PERA. Από την προσπάθεια αυτή αναπτύχθηκε η γενικευμένη αρχιτεκτονική και
μεθοδολογία αναφοράς GERAM (Generalized Reference Architecture and Methodology)
(IFIP-IFAC Task Force, 1999) που οριστικοποιήθηκε τη δεκαετία του 2000 αποτελώντας τη
γενίκευση των σημαντικότερων αρχιτεκτονικών μοντελοποίησης. Η GERAM είναι στην
ουσία το μεταμοντέλο για τη δημιουργία αρχιτεκτονικών, πλαισίων και μεθοδολογιών
μοντελοποίησης επιχειρήσεων προσαρμοσμένων στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε επιχείρησης
και κάθε έργου οργάνωσης ή σχεδιασμού και ανάπτυξης επιχειρησιακών συστημάτων. Με
την οριστικοποίηση της GERAM ολοκληρώθηκε η αποστολή της IFIP/IFAC Task Force η
οποία διασπάστηκε στις ομάδες IFIP WG5.12 και IFAC TC-MIA. Η παρακολούθηση των


Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                      9
αποτελεσμάτων της γενίκευσης και τυποποίησης των αρχιτεκτονικών μοντελοποίησης έχει
μεταφερθεί πλέον στο ετήσιο συμπόσιο ISO TC184.
  Στον Πίνακα 1 παρουσιάζεται μια κριτική επισκόπηση των έξι σημαντικότερων
αρχιτεκτονικών μοντελοποίησης επιχειρήσεων που αναφέρθηκαν παραπάνω. Η σύγκριση
βασίζεται σε στοιχεία του Γκαγιαλή (2008) και γίνεται με βάση τα επιμέρους
χαρακτηριστικά του μεταμοντέλο της GERAM το οποίο περιγράφεται στο παράρτημα του
προτύπου ISO15704 (ISO/TC184, 2000) εστιάζοντας στα εξής χαρακτηριστικά των
αρχιτεκτονικών που προτείνει το πρότυπο αυτό:
  1. Το πλαίσιο της μοντελοποίησης (με τις διαφορετικές διαστάσεις του).
  2. Τις φάσεις του κύκλου ζωής και το ιστορικό της ζωής των μοντέλων.
  3. Τις τεχνικές και γλώσσες μοντελοποίησης (μεθόδους μοντελοποίησης).
  4. Τις προτεινόμενες μεθοδολογίες.
  5. Τα μοντέλα αναφοράς που εμπεριέχουν.
  6. Τα εργαλεία μοντελοποίησης.
                      --Πίνακας 1--
    Οι προαναφερθείσες αρχιτεκτονικές διαμορφώθηκαν τη δεκαετία του 1990 μέχρι
τις αρχές της δεκαετίας του 2000 και αποτελούν έκτοτε τη βάση σε άλλες ερευνητικές
προσπάθειες αλλά και πρακτικές εφαρμογές της μοντελοποίησης για την ανάλυση, το
σχεδιασμό και την υλοποίηση διαδικασιών και συστημάτων. Στη συνέχεια αναφέρονται
κάποιες ακόμα σημαντικές προσπάθειες στο πεδίο των αρχιτεκτονικών μοντελοποίησης.
    Από   τις πρώτες   προσπάθειες δημιουργίας  αρχιτεκτονικών  επιχειρήσεων,
αποδεκτών σε ευρείας κλίμακας βιομηχανικές επιχειρήσεις, είναι αυτές της ICAM
(Integrated Computer Aided Manufacturing) (USAF, 1981) και CAM-I (Computer Aided
Manufacturing - International), οι οποίες εμφανίστηκαν στην Αμερική στις αρχές της
δεκαετίας του 1980 με σκοπό την αύξηση της απόδοσης παραγωγικών συστημάτων με τη
χρήση πληροφοριακών συστημάτων. Η πρώτη σημαντική προσπάθεια στην Ευρώπη ήταν η
IMPACS (Integrated Manufacturing and Control System), η οποία αναπτύχθηκε ως
ερευνητικό έργο ESPRIT διαμορφώνοντας αρκετά από τα στοιχεία που εντοπίζονται
μετέπειτα στην αρχιτεκτονική GIM (GRAI Integrated Methodology) (Vallespir et al., 1991). Οι
πρώτες αυτές αρχιτεκτονικές αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο εφαρμογής της CIM (Computer
Integrated Manufacturing) για την ολοκλήρωση της παραγωγικής διαδικασίας με την
τεχνολογία της πληροφορικής. Μέσα από ερευνητικά έργα έχουν πραγματοποιηθεί επίσης
αρκετές προσπάθειες ανάπτυξης πλαισίων ή μεθοδολογιών για την αρχιτεκτονική των
επιχειρήσεων, όπως για παράδειγμα είναι η IEM (Integrated Enterprise Modeling) και η


Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                     10
IDEM (Integrated DEsign and Modeling) οι οποίες εστίαζαν στη μοντελοποίηση
βιομηχανικών συστημάτων (Williams, 2000).
    Μία ακόμα σημαντική αρχιτεκτονική που έχει αναπτυχθεί και εφαρμοστεί στην
Αμερικανική Ήπειρο, είναι η C4ISR (Command, Control, Communications, Computers,
Intelligence, Surveillance, and Reconnaissance) (C4ISR Architectures Working Group, 1997)
που δημιουργήθηκε από μία ομάδα εργασίας του Υπουργείου Άμυνας (DoD: Department of
Defense) των ΗΠΑ. Η C4ISR έχει χρησιμοποιηθεί ως σημείο αναφοράς για την ανάπτυξη
άλλων αρχιτεκτονικών, όπως είναι η DoDAF (DoD Architecture Framework) (Department of
Defence Architecture Framework Working Group, 2003) και η TEAF (Treasury Enterprise
Architecture Framework) (Department of the Treasury CIO Council, 2000), καθώς επίσης ως
ένα βαθμό και η TOGAF (The Open Group Architecture Framework) (The Open Group, 2003).
Η τελευταία ξεκίνησε τη δεκαετία του ’90 ως ένα γενικό πλαίσιο και μεθοδολογία για την
ανάπτυξη τεχνικών συστημάτων και εξελίχθηκε τη δεκαετία του 2000 σε αρχιτεκτονική των
επιχειρήσεων που συμμορφώνεται πλήρως με την GERAM, αποτελώντας σύμφωνα με
έρευνα (Schekkerman, 2005) μία από τις τέσσερις πιο εφαρμοσμένες αρχιτεκτονικές στις
ΗΠΑ μαζί με αυτή του Zachman, τις εξειδικευμένες αρχιτεκτονικές που αναπτύσσουν οι
οργανισμοί και την DoDAF.
    Προγενέστερη της TOGAF είναι η αρχιτεκτονική TAFIM (Technical Architecture
Framework for Information Management) που δημιουργήθηκε το 1994 για την εναρμόνιση
των έργων του Υπουργείου Άμυνας με τις ανάγκες των χρηστών καθώς και το πλαίσιο για
την αρχιτεκτονική επιχειρήσεων FEAF (Federal Enterprise Architecture Framework) (Federal
Chief Information Officer Council, 1999) το οποίο είναι το σημαντικότερο από μια σειρά
αρχιτεκτονικές και πλαίσια μοντελοποίησης που έχουν αναπτυχθεί για τον Αμερικάνικο
Δημόσιο Τομέα για την επίτευξη της συνεργατικής λειτουργίας των Δημόσιων υπηρεσιών σε
επίπεδο πληροφοριακών συστημάτων, καθώς διαθέτει τις περισσότερες εφαρμογές και
επιτυχημένες υλοποιήσεις σε Δημόσιους οργανισμούς. Άλλες σχετικές με τη FEAF
προσπάθειες είναι η E2AF (Extended Enterprise Architecture Framework), η EAP (Enterprise
Architecture Planning) και το πρότυπο ISO/IEC 14252 (IEEE Std 1003.0).
    Εκτός από τις προαναφερθείσες αρχιτεκτονικές, ορισμένες επιχειρήσεις επιλέγουν
να διαμορφώσουν και να εφαρμόσουν τη δικιά τους αρχιτεκτονική μοντελοποίησης,
λαμβάνοντας στοιχεία από τις υφιστάμενες αρχιτεκτονικές και προσπαθώντας να τα
εναρμονίσουν   με  τις  ιδιαίτερες  απαιτήσεις  μοντελοποίησης  επιχειρήσεων  που
αντιμετωπίζουν.




Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                      11
4. Μέθοδοι Μοντελοποίησης
  Οι μέθοδοι μοντελοποίησης των διαδικασιών και των συστημάτων διακρίνονται σε
στατικές και δυναμικές, ανάλογα με το αν έχουν δυνατότητα αποτύπωσης της
συμπεριφοράς των διαδικασιών και των συστημάτων στη διάρκεια του χρόνου και με βάσει
τις διαφορετικές συνθήκες.
  Μεταξύ των πιο γνωστών στατικών μεθόδων μοντελοποίησης περιλαμβάνονται τα
διαγράμματα ροής (flowcharts), τα διαγράμματα ροής δεδομένων (DFD), η οικογένεια
διαγραμμάτων IDEF, τα δίκτυα του Petri (Petri Nets), τα διαγράμματα GRAI (Grai-Grids και
Grai-Nets), τα διαγράμματα οντοτήτων-συσχετίσεων (E-RD) και τα διαγράμματα της
αρχιτεκτονικής ARIS (EPC, PCD, ERM, οργανογράμματα). Άλλες τεχνικές μοντελοποίησης
είναι τα διαγράμματα ρόλων- δραστηριοτήτων (RAD), τα διαγράμματα αλληλεπίδρασης των
ρόλων (RID), τα διαγράμματα καταστάσεων-μεταπτώσεων και οι αντικειμενοστραφείς
μέθοδοι (Object Oriented Methods) με πιο γνωστή την UML. Μία σημαντική στατική
μέθοδος μοντελοποίησης από άποψης πρακτικής εφαρμογής της είναι και τα διαγράμματα
διαδικασιών (process charts) τα οποία συνδυάζουν την ευκολία κατανόησης ενός
διαγράμματος ροής αλλά και την πληρότητα απεικόνισης των διαφορετικών οπτικών των
επιχειρησιακών διαδικασιών. H μέθοδος διαγραμματικής αποτύπωσης διαδικασιών process
charts περιγράφεται στο άρθρο των Panayiotou et al. (2006). Στις δυναμικές μεθόδους
μοντελοποίησης περιλαμβάνονται τα έγχρωμα δίκτυα του Petri (CPN), η δυναμική
συστημάτων (Randers, 1992), η προσομοίωση διακριτών γεγονότων (discrete-event
simulation) και η μοντελοποίηση της ροής εργασίας. Άλλες μέθοδοι μοντελοποίησης
περιλαμβάνουν τις τεχνικές τις βασισμένες στη γνώση, όπως είναι τα συστήματα βασισμένα
στη γνώση (KBS) και η ποιοτική προσομοίωση (qualitative simulation).
  Τα διαγράμματα ροής (flowcharts) που αποτελούν τις πρώτες γραφικές τεχνικές
μοντελοποίησης (Schriber, 1969), μπορούν να αποτυπώσουν τη συνολική ροή της
πληροφορίας και της εργασίας και είναι εύκολα στη χρήση τους. Όμως είναι πολύ γενικά,
πολύ απλά, συνήθως μεγάλα σε μέγεθος και αδυνατούν να χειριστούν τις διαδικασίες με
ιεραρχικό τρόπο. Για τους λόγους αυτούς διαγράμματα ροής χρησιμοποιούνται όλο και
λιγότερο για τη μοντελοποίηση των διαδικασιών.
  Τα διαγράμματα ροής δεδομένων (DFD: Data Flow Diagrams) απεικονίζουν τη ροή των
δεδομένων ή της πληροφορίας μεταξύ εξωτερικών οντοτήτων, των δραστηριοτήτων και των
αποθηκών δεδομένων σε μία διαδικασία (Kettinger et al., 1997) και χρησιμοποιούνται τόσο
στη μοντελοποίηση διαδικασιών όσο και πληροφοριακών συστημάτων. Τα DFDs έχουν
χρησιμοποιηθεί ευρέως και αποτελούν χαρακτηριστική τεχνική στην ανάλυση και το
σχεδιασμό συστημάτων (Yourdon, 1989). Ωστόσο στην πράξη παρουσιάζουν ορισμένους

Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                    12
περιορισμούς όπως είναι το γεγονός ότι δίνουν έμφαση στα δεδομένα παραβλέποντας τα
υπόλοιπα στοιχεία των επιχειρησιακών διαδικασιών (όπως τους ανθρώπους ή τις ροές
εργασίας), δεν έχουν αρχή και τέλος ή συγκεκριμένη ροή ενώ για μεγάλο μέγεθος
δεδομένων είναι δύσκολο να κατασκευαστούν (Pandya et al., 1997). Τo διάγραμμα
οντοτήτων συσχετίσεων (ERD) αποτελεί επίσης μία ευρέως διαδεδομένη τεχνική για τη
μοντελοποίηση των δεδομένων ενός συστήματος και των συσχετίσεών τους, ανεξάρτητα
από τις διεργασίες που υφίστανται τα δεδομένα αυτά σε μία διαδικασία (Yourdon, 1989).
Αναφορικά με την οπτική της μοντελοποίησης της διαδικασίας, τα ERDs έχουν παρόμοιους
περιορισμούς με τα DFDs καθώς εστιάζοντας κυρίως στα δεδομένα και λιγότερο στις
υπόλοιπες συνιστώσες των διαδικασιών.
  Η οικογένεια των τεχνικών IDEF (Integrated Computer-Aided Manufacturing (ICAM)
DEFinition) υποστηρίζει τις διαφορετικές ανάγκες μοντελοποίησης μιας επιχείρησης με
ολοκληρωμένο τρόπο. Η δημιουργία τους ξεκίνησε από την Αμερικάνικη πολεμική
αεροπορία (USAF, 1981) στα μέσα της δεκαετίας του 1970 στο πλαίσιο της αρχιτεκτονικής
ICAM. Η σειρά των τεχνικών IDEF είναι σήμερα από τις πιο δημοφιλείς στις βιομηχανικές
επιχειρήσεις (Barber et al., 2003). Η πιο γνωστές από τις τεχνικές αυτές είναι η IDEF0, η
IDEF3 και η IDEF1x. Η IDEF0 χρησιμοποιείται για τη δομημένη και ιεραρχική αποτύπωση
των διαδικασιών ή σύνθετων συστημάτων όπως είναι οι επιχειρήσεις με προσανατολισμό
προς τη λειτουργική όψη των επιχειρήσεων (Mayer et al., 1995). Στα μειονεκτήματα της
τεχνικής είναι ότι αδυνατεί να συμπεριλάβει τις οπτικές της συμπεριφοράς και των
πληροφοριών και τις εναλλακτικές ροές (Giaglis, 2001) αλλά και η αδυναμία διάκρισης
μεταξύ ροών υλικών και δεδομένων (Pandya et al. 1997). Για την αντιμετώπιση κάποιων
από τις αδυναμίες της IDEF0, δημιουργήθηκε η τεχνική IDEF3 (μοντελοποίηση των
διαδικασιών) η οποία καλύπτει τα θέματα της συμπεριφοράς των διαδικασιών (Savén –
Aguilar, 2004), περιγράφει τις διαδικασίες ως αλληλουχία γεγονότων ή δραστηριοτήτων και
χαρακτηρίζεται ως τεχνική μοντελοποίησης της ροής της διαδικασίας και των εναλλακτικών
σεναρίων αυτής (Giaglis, 2001). Η τεχνική IDEF1x χρησιμοποιείται για τη μοντελοποίηση και
την ανάλυση της δομής των δεδομένων για τον ορισμό των απαιτήσεων πληροφοριακών
συστημάτων (Mayer et al., 1995). Επιπροσθέτως η τεχνική IDEF2 χρησιμοποιείται για το
σχεδιασμό μοντέλων προσομοίωσης που εξετάζουν τη συμπεριφορά στο χρόνο των πόρων
ενός βιομηχανικού συστήματος (Savén –Aguilar, 2004), ενώ η IDEF4 αποτελεί μία τεχνική
αντικειμενοστραφούς σχεδιασμού.
  Τα διαγράμματα GRAI-Grid και GRAI-Net που αποτελούν τεχνικές μοντελοποίησης με
έμφαση στην όψη των αποφάσεων όπως και διαγράμματα της αρχιτεκτονικής ARIS (EPC,
PCD, ERM,) έχουν καταγραφεί στον Πίνακα 1 καθώς αποτελούν μεθόδους που έχουν

Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                    13
αναπτυχθεί από συγκεκριμένες αρχιτεκτονικές (την GIM και την ARIS αντίστοιχα). Τα
διαγράμματα ρόλων-δραστηριοτήτων (RAD: Role-Activity Diagram), μοντελοποιούν τους
ρόλους ή τις ομάδες ρόλων μιας διαδικασίας, τις δραστηριότητες που εκτελούν καθώς και
τις μεταξύ τους σχέσεις (Huckvale and Ould, 1995). Αποτελούνται από τους οργανωτικούς
ρόλους μιας επιχείρησης με συγκεκριμένες λειτουργίες, ενώ μπορεί να περιλαμβάνουν
πληροφοριακά συστήματα και εξωτερικές οντότητες όπως πελάτες ή προμηθευτές. Τα
διαγράμματα αλληλεπίδρασης των ρόλων (RID: Role-Interaction Diagram), αποτελούν
επίσης γραφικά μοντέλα των οργανωτικών ρόλων και των δραστηριοτήτων που
περιλαμβάνουν σε μορφή πίνακα, όπου οι δραστηριότητες βρίσκονται στις γραμμές και οι
ρόλοι στις στήλες του πίνακα, ενώ σύμβολα και σχετικό κείμενο μπορεί να χρησιμοποιηθεί
για να απεικονιστεί μία διαδικασία (Savén –Aguilar, 2004).
  Τα διαγράμματα καταστάσεων-μεταπτώσεων (State Transition Diagram) προέρχονται
από την ανάλυση και των σχεδιασμό συστημάτων πραγματικού χρόνου. Αποτελούν τη
γλώσσα μοντελοποίησης που επιχειρεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της στατικής
μοντελοποίησης των δεδομένων των μεθόδων DFD και ERD, παρέχοντας πληροφορία για τη
χρονική αλληλουχία των γεγονότων σε ένα σύστημα. Τα σύμβολα που χρησιμοποιεί είναι
πολύ απλά, ενώ περιορίζεται αυστηρά στη μοντελοποίηση δεδομένων (Giaglis, 2001).
  Η ενοποιημένη γλώσσα μοντελοποίησης (UML: Unified Modelling Language)
παρουσιάστηκε το 1997 (Fowler and Scott, 1997) και έγινε γρήγορα ευρέως αποδεκτή ως η
πλέον κατάλληλη γραφική μέθοδο για την προδιαγραφή, τον σχεδιασμό, την κατασκευή,
την εποπτεία και την τεκμηρίωση συστημάτων λογισμικού (Booch et al., 1999).
Χρησιμοποιεί εννέα διαφορετικά διαγράμματα, καλύπτοντας διαφορετικές στατικές ή
δυναμικές οπτικές των συστημάτων. Η       UML βασίζεται στην προσέγγιση της
αντικειμενοστραφούς μοντελοποίησης, σύμφωνα με την οποία αναγνωρίζεται ένα σύνολο
αντικειμένων που απαρτίζουν το σύστημα και τα οποία μετασχηματίζονται από τις
δραστηριότητες των διαδικασιών. Σε αντίθεση με άλλες γλώσσες μοντελοποίησης, που
συνδέονται με συγκεκριμένες μεθοδολογίες ανάλυσης και σχεδιασμού συστημάτων
δημιουργώντας προβλήματα συμβατότητας μεταξύ τους και πολυπλοκότητας των
μοντέλων, η UML επιχειρεί να καλύψει ένα σύνολο οπτικών στο πλαίσιο της μηχανικής
συστημάτων, από την αποτύπωση των διαδικασιών μέχρι το σχήμα της βάσης δεδομένων ή
μοντέλα των επαναχρησιμοποιούμενων συστατικών του λογισμικού και αυτός είναι ένας
λόγος για τη ραγδαία διάδοσή της.
  Τα δίκτυα του Petri (Petri Nets) παρότι δημιουργήθηκαν για τη μοντελοποίηση
συστημάτων, θεωρούνται και ως τεχνική για τη μοντελοποίηση των διαδικασιών (Reisig et
al., 1992). Τα Petri Nets μοντελοποιούν τη δομή και τη δυναμική συμπεριφορά των

Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                   14
συστημάτων, ιδιαίτερα αυτών με συστατικά που αλληλεπιδρούν ταυτόχρονα και
αποτελούνται από ένα σύνολο καταστάσεων και ένα σύνολο μεταπτώσεων αυτών. Παρότι
χρησιμοποιήθηκαν για τη δυναμική αποτύπωση μοντέλων έχουν περιορισμένες
δυνατότητες όσον αφορά τη δυναμική μοντελοποίηση και χαρακτηρίζονται ως δυσκίνητα
(Van der Aalst & Van Heh, 1996), ενώ επίσης έχει επισημανθεί η δυσκολία τους να
μοντελοποιήσουν περιεκτικά και να διαχειριστούν τα μοντέλα σύνθετων διαδικασιών
(Leymann and Altenhuber, 1994). Για το λόγο αυτό έχουν δημιουργηθεί επεκτάσεις/
βελτιώσεις των Petri Nets, όπως είναι τα έγχρωμα δίκτυα του Petri (CPN: Coloured Petri
Nets) όπου τα σύμβολα του διαγράμματος διαφοροποιούνται με χρώματα, ταιριάζουν σε
συστήματα με ένα μεγάλο αριθμώ διαδικασιών που αλληλεπιδρούν και μπορούν να
χρησιμοποιηθούν για την προδιαγραφή, το σχεδιασμό, την προσομοίωση και την
επαλήθευση συστημάτων (Jensen, 1997).
  Μία σύγχρονη και ευρέως αναγνωρισμένη μέθοδος μοντελοποίησης είναι η BPMN
(Business Process Modeling Notation) η οποία αναπτύχθηκε σε μία προσπάθεια μείωσης
της έντονης διαφοροποίησης μεταξύ των μοντέλων που σχεδιάζουν οι σύμβουλοι –
αναλυτές συστημάτων και αυτών που εφαρμόζουν οι μηχανικοί πληροφοριακών
συστημάτων, οι οποίοι καλούνται να αναπτύξουν εφαρμογές που περιγράφονται στα
μοντέλα των αναλυτών. Η μέθοδος BPMN ορίστηκε αρχικά από το Business Process
Management Initiative (BPMI) το 2004 και σήμερα είναι ευρέως διαδεδομένη, έχοντας
παράλληλα ενσωματωθεί σε αρκετά εργαλεία μοντελοποίησης.
  Όσον αφορά τις δυναμικές μεθόδους μοντελοποίησης των διαδικασιών και
συστημάτων, η προσομοίωση είναι η πιο διαδεδομένη. Σύμφωνα με τους Law and Kelton
(2000) η προσομοίωση είναι ένα σύνολο μεθόδων και εφαρμογών για τη μίμηση της
συμπεριφοράς των πραγματικών συστημάτων. Υπάρχουν αρκετές εναλλακτικές μέθοδοι
προσομοίωσης, όπως είναι για παράδειγμα η προσομοίωση διακριτών γεγονότων, η
συνεχής προσομοίωση, η δυναμική συστημάτων, η προσομοίωση Monte Carlo ή η ποιοτική
προσομοίωση. Οι σημαντικότερες από αυτές είναι η προσομοίωση διακριτών γεγονότων
(discrete-event simulation), όπου ο χρόνος αυξάνεται ανάλογα με τα γεγονότα που
τηρούνται σε ένα κατάλογο μελλοντικών γεγονότων (Shannon, 1975) και η δυναμική
συστημάτων (systems dynamics), που δίνει έμφαση στους βρόχους ανάδρασης που
συνδέουν τα υποσυστήματα για την ερμηνεία των δυναμικών αλλαγών που συμβαίνουν
στο χρόνο (Forrester, 1961, Randers, 1992)
  Οι βασισμένες στη γνώση τεχνικές μοντελοποίησης αποτελούν την εφαρμογή της
τεχνητής νοημοσύνης στην μοντελοποίηση των διαδικασιών και συστημάτων. Οι τεχνικές
αυτές στοχεύουν κυρίως στο θέμα της σύνδεσης των διαδικασιών με τους οργανωτικούς

Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                   15
ρόλους και τους επιχειρησιακούς στόχους με ένα επίσημο τρόπο (Hedberg, 1996, Yu et al.,
1996). Οι τεχνικές τεχνητής νοημοσύνης που έχουν τύχει της μεγαλύτερης προσοχής μεταξύ
των ερευνητών για τη μοντελοποίηση είναι τα συστήματα βασισμένα στη γνώση (KBS:
Knowledge Based Systems) (Nissen, 1999) και η ποιοτική προσομοίωση (Qualitative
Simulation) (Nissen, 1996).
   Στον Πίνακα 2 παρατίθεται μία συνολική λίστα με τις τεχνικές και γλώσσες
μοντελοποίησης που παρουσιάστηκαν παραπάνω, προσδιορίζοντας το πεδίο εφαρμογής
της κάθε μίας και σημειώνοντας αν καλύπτει τη δημιουργία στατικών μοντέλων ή εάν έχει
τη δυνατότητα δυναμικής μοντελοποίησης.
                         --Πίνακας 2--
   Η επιλογή για χρήση μιας μεθόδου μοντελοποίησης σχετίζεται με το σκοπό της
μοντελοποίησης, αν εστιάζει στη μοντελοποίηση επιχειρησιακών διαδικασιών ή
πληροφοριακών συστημάτων, αν απαιτείται ή όχι η δημιουργία δυναμικών μοντέλων,
καθώς και εάν υπάρχει ανάγκη κάλυψης συγκεκριμένων οπτικών ενός συστήματος ή της
επιχείρησης συνολικά. Οι διαφορετικές οπτικές ανάλυσης ενός συστήματος ευθύνονται
συνήθως για την επιλογή μεθόδων που θα χρησιμοποιηθούν κάθε φορά. Στον Πίνακα 3
αποτυπώνεται η κατάταξη των μεθόδων μοντελοποίησης με βάση τις οπτικές των
επιχειρησιακών μοντέλων που μπορούν να υποστηρίξουν. Οι οπτικές που έχουν
συμπεριληφθεί στον Πίνακα 3 είναι αυτές των λειτουργιών (functional view), των
πληροφοριών ή δεδομένων (information view), του οργανισμού ή της οργάνωσης
(organizational view), των αποφάσεων (decisional view) και των διαδικασιών (process view)
η οποία συνδυάζει στοιχεία από τις υπόλοιπες οπτικές. Η επιλογή των οπτικών αυτών
βασίστηκε στο γεγονός ότι οι περισσότερες συμπεριλαμβάνονται στις σημαντικότερες
αρχιτεκτονικές που αναλύονται στον Πίνακα 1.
                         --Πίνακας 3--


5. Εργαλεία Μοντελοποίησης
   Τα εργαλεία μοντελοποίησης είναι εφαρμογές λογισμικού οι οποίες χρησιμοποιούνται
για  να  διευκολύνουν   τη  χρήση   των   μεθόδων  μοντελοποίησης  και  για  να
συστηματοποιήσουν τη δημιουργία των μοντέλων αλλά και σε πολλές περιπτώσεις τη
διαχείριση τους. Συνήθως βασίζονται σε κάποια αρχιτεκτονική μοντελοποίησης με την
οποία συμμορφώνονται, επιχειρώντας να καλύψουν όλες τις φάσεις του κύκλου ζωής των
μοντέλων αλλά και τις διαφορετικές όψεις των μελετούμενων οργανισμών, συστημάτων και
διαδικασιών, ενώ συχνά παρέχουν συμμόρφωση με τη σημειογραφία διεθνών προτύπων,
όπως η BPMN και η UML. Στις δυνατότητες των εργαλείων μοντελοποίησης

Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                        16
περιλαμβάνονται η μοντελοποίηση της ροής εγγράφων, η μοντελοποίηση της
πληροφοριακής υποδομής του οργανισμού, η προσομοίωση των διαδικασιών και η
δημιουργία εκτελέσιμων μοντέλων, η δυνατότητα αποθήκευσης και διαχείρισης των
μοντέλων και των αντικειμένων σε κοινή και ενιαία για όλους βάση δεδομένων (repository),
η δυνατότητα διαμόρφωσης και χρήσης μετά-μοντέλων και η δυνατότητα δημιουργίας
πλήθους αναφορών σχετικά με τα μοντέλα και τα αντικείμενα (objects) που τα συνθέτουν.
  Σημαντικά εργαλεία μοντελοποίησης που συμμορφώνονται με τις σημαντικότερες
αρχιτεκτονικές μοντελοποίησης είναι τα εργαλεία: First Step, IMAGIM, ARIS Platform που
συμμορφώνονται με τις αρχιτεκτονικές CIMOSA, GRAI-GIM και ARIS αντίστοιχα, καθώς και
τα εργαλεία System Architect, Casewise Corporate Modeler, Mega Suite και Popkin Software
System Architect που συμμορφώνονται με την αρχιτεκτονική του πλαισίου του Zachman
αλλά δεν περιορίζονται μόνο σε αυτήν. Άλλα γνωστά εργαλεία μοντελοποίησης τα οποία
διαθέτουν βάση δεδομένων διαχείρισης των μοντέλων είναι τα Rational Rose, Win’ Design,
IBM WebSphere Business Modeler, και ADONIS. Επίσης υπάρχουν απλά σχεδιαστικά
εργαλεία χωρίς την υποστήριξη βάσης δεδομένων των μοντέλων, όπως είναι το Microsoft
Visio, καθώς και εργαλεία ανοικτού κώδικα όπως είναι το Intalio BPMS που έχει
χρησιμοποιηθεί στη μοντελοποίηση διαδικασιών του Δημόσιου Τομέα μαζί με το ADONIS.
Τα πιο ευρέως διαδεδομένα εργαλεία μοντελοποίησης σε Ευρωπαϊκό επίπεδο είναι τα ARIS
Platform, Corporate Modeler, ADONIS, και WebSphere. Σε διεθνές επίπεδο, οι μελέτες
μεγάλων εταιρειών συμβούλων αναγνωρίζουν επιπλέον ως σημαντικά και ολοκληρωμένα
τα εργαλεία μοντελοποίησης τα Mega Suite, ProVision, System Architect, ASG Rochade,
Metis και Enterprise Framework.
  Οι προσφερόμενες επιλογές των εργαλείων μοντελοποίησης είναι αρκετές, χωρίς αυτό
να σημαίνει ότι κάθε λύση είναι κατάλληλη για οποιαδήποτε ανάγκη, καθώς τα εργαλεία
αυτά διαφέρουν τόσο στο σκοπό τους (ολοκλήρωση των επιχειρήσεων, ανάλυση και
ανασχεδιασμός των διαδικασιών, προσομοίωση διαδικασιών, ανάλυση και σχεδιασμός
πληροφοριακών συστημάτων), όσο και σε θέματα συμβατότητας με συγκεκριμένες
μεθόδους ή αρχιτεκτονικές ή σε θέματα γενικότερης λειτουργικότητάς τους. Υπάρχουν
πολλοί τρόποι κατηγοριοποίησης των εργαλείων αυτών, όπως για παράδειγμα εάν είναι
συμμορφούμενα αποκλειστικά με μία αρχιτεκτονική ή είναι γενικά εργαλεία κατάλληλα για
περισσότερες αρχιτεκτονικές. Μια άλλη κατηγοριοποίηση θα μπορούσε να είναι εάν είναι
ολοκληρωμένες λύσεις για την αρχιτεκτονική των επιχειρήσεων, εάν εστιάζουν στις
επιχειρησιακές διαδικασίες ή εάν προορίζονται για την ανάπτυξη πληροφοριακών
συστημάτων (τα γνωστά και ως Case Tools). Άλλου είδους κατηγοριοποιήσεις μπορούν να
γίνουν με αναφορά στα λειτουργικά χαρακτηριστικά τους, όπως για παράδειγμα εάν είναι

Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                    17
απλά σχεδιαστικά εργαλεία ή διαθέτουν βάση αποθήκευσης και κοινής χρήσης των
αντικειμένων των μοντέλων (repository) και εάν δημιουργούν στατικά ή δυναμικά μοντέλα.
Μία άλλη κατηγοριοποίηση που προτείνουν οι Yu and Wright (1997) τα χωρίζει σε
οικονομικές λύσεις, λύσεις μεσαίου μεγέθους και εξεζητημένες/ προηγμένες λύσεις σε
σχέση και με την αξία κτήσης τους. Τέλος, σε έρευνες αγοράς εταιρειών συμβούλων τα
εργαλεία αξιολογούνται σε σχέση με την διάδοσή τους και την εξέλιξή τους, όπως για
παράδειγμα συμβαίνει στη μελέτη της εταιρείας Gartner (James 2004).
  Στον Πίνακα 4 παρατίθεται ένας εκτενής κατάλογος με τα εργαλεία μοντελοποίησης
(Γκαγιαλής, 2008), ο οποίος περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τον κατασκευαστή του
κάθε εργαλείου, την ιστοσελίδα του, καθώς και ορισμένα επιμέρους στοιχεία που τα
χαρακτηρίζουν. Τα εργαλεία εντοπίστηκαν μέσω έρευνας στο διαδίκτυο και κατά τη
βιβλιογραφική ανασκόπηση που διενεργήθηκε στο αντικείμενο της μοντελοποίησης
επιχειρήσεων.
                         --Πίνακας 4--
  Προκειμένου να επιλεχθεί ένα εργαλείο μοντελοποίησης υπάρχουν μία σειρά από
κριτήρια τα οποία σχετίζονται με τη λειτουργικότητα και τη δυνατότητα να καλύψει τις
ιδιαίτερες απατήσεις ενός έργου. Στα κριτήρια αυτά περιλαμβάνεται η υποστήριξη
συγκεκριμένων μεθοδολογιών, αρχιτεκτονικών και μεθόδων, η δημιουργία στατικών και
εκτελέσιμων μοντέλων, η κάλυψη διαφορετικών οπτικών των επιχειρησιακών διαδικασιών,
η ύπαρξη βιβλιοθήκης μοντέλων, η ενιαία διαχείριση των μοντέλων που δημιουργούνται
από πολλούς χρήστες, η δυνατότητα ανάπτυξης, εισαγωγής και εξαγωγής μετά-μοντέλων, η
ενοποίηση με άλλα εργαλεία λογισμικού, η ύπαρξη διαδικτυακού περιβάλλοντος, η
επεκτασιμότητα τους με την εισαγωγή νέων δυνατοτήτων λειτουργικότητας, η ικανότητα
διαχείρισης της ασφάλειας πρόσβασης στα μοντέλα, η παρακολούθηση των αλλαγών και
των εκδόσεων των μοντέλων, η ωριμότητα του εργαλείου, οι επιτυχημένες χρήσεις του, η
τεχνική υποστήριξη της χρήσης του, καθώς και το κόστος αγοράς και συντήρησης των
αδειών χρήσης.


6. Συμπεράσματα και Μελλοντική Έρευνα
  Το ερευνητικό πεδίο της μοντελοποίησης επιχειρήσεων διαμορφώθηκε τη δεκαετία του
1990 – αρχές της δεκαετίας του 2000, αποτελώντας ένα σημαντικό πυλώνα σε πλήθος
πρακτικών έργων οργάνωσης, ανασχεδιασμού, συνεχούς βελτίωσης των επιχειρησιακών
διαδικασιών αλλά και έργων σχεδιασμού και υλοποίησης συστημάτων εντός της
επιχείρησης (πληροφοριακών ή μη). Οι αρχιτεκτονικές μοντελοποίησης επιχειρήσεων μαζί


Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                   18
με τα πλαίσια που υποστηρίζουν τη διαμόρφωσή τους στον εκάστοτε οργανισμό,
αποτελούν τη βάση μιας συστηματική και μεθοδική προσπάθεια σχεδιασμού και
υλοποίησης διαδικασιών και συστημάτων. Η χρήση κατάλληλων μεθόδων μοντελοποίησης
βοηθά προς την κατεύθυνση αυτή καθώς αποτελούν τα μέσα για τη ανάλυση και μελέτη
των διαστάσεων της επιχείρησης που αφορούν το σκοπό του εκάστοτε έργου, μέσα από την
κατασκευή των μοντέλων. Τα εργαλεία μοντελοποίησης που προσφέρονται στην αγορά
καθιστούν ακόμα πιο αποτελεσματική την εφαρμογή του ερευνητικού πεδίου σε πρακτικά
ζητήματα που αφορούν στο σχεδιασμό, την ανάλυση αλλά και τη διαχείριση των
επιχειρησιακών διαδικασιών.
  Στο παρόν άρθρο αρχικά παρουσιάστηκε μία προσπάθεια διευθέτησης των ορισμών
της αρχιτεκτονικής, του πλαισίου, των μεθόδων, των εργαλείων και λοιπών εννοιών της
μοντελοποίησης    επιχειρήσεων.   Στη   συνέχεια  παρατέθηκαν  οι  σημαντικότερες
αρχιτεκτονικές μοντελοποίησης, οι μέθοδοι και τα εργαλεία που τις υποστηρίζουν.
Συγκρίθηκαν οι σημαντικότερες αρχιτεκτονικές μοντελοποίησης, ταξινομήθηκαν οι
διάφορες μέθοδοι (τεχνικές και γλώσσες μοντελοποίησης) ενώ δόθηκε και εκτενής
κατάλογος με τα εργαλεία που προσφέρονται, καθιστώντας το άρθρο ένα σημαντικό
βοήθημα γνωριμίας με το ερευνητικό πεδίο της μοντελοποίησης επιχειρήσεων. Παράλληλα
παρέχει χρήσιμο υλικό για περεταίρω διερεύνηση και αρκετά στοιχεία εμβάθυνσης στο
αντικείμενο που πραγματεύεται. Το άρθρο μπορεί να φανεί χρήσιμο τόσο σε ερευνητές όσο
και σε πρακτικούς που ασχολούνται με θέματα οργάνωσης, ανασχεδιασμού και συνεχούς
βελτίωσης των επιχειρησιακών διαδικασιών.
  Η περεταίρω έρευνα στο παρών άρθρο, σχετίζεται με τον εμπλουτισμό και τη βελτίωση
των συγκριτικών πινάκων που παρατίθενται προκειμένου να επιτευχθεί η όσο το δυνατόν
πληρέστερη κάλυψη των ζητημάτων της μοντελοποίησης των επιχειρησιακών διαδικασιών.
Επιπλέον, είναι σημαντικό να πραγματοποιηθεί μια καταγραφή των πρακτικών
υλοποιήσεων της μοντελοποίησης επιχειρήσεων και επιχειρησιακών διαδικασιών τα
τελευταία χρόνια, προκειμένου να εντοπιστούν και να επισημανθούν οι σημαντικότερες
από άποψης πρακτικής εφαρμογής αρχιτεκτονικές, μέθοδοι και εργαλεία μοντελοποίησης.


Βιβλιογραφία
Barber, K.D., Dewhurst, F.W., Burns, R.L.D.H. and Rogers, J.B.B. (2003) Business Process
    Modelling and simulation for manufacturing management: A practical way forward.
    Business Process Management Journal, 9(4), 527-542.
Booch, G., Rumbaugh, J., and Jacobson, I. (1999) The Unified Modeling Language User Guide,
    Addison-Wesley, Reading, MA.



Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                      19
C4ISR Architectures Working Group. (1997) Command, Control, Communications,
     Computers, Intelligence, Surveillance, and Reconnaissance - C4ISR (v. 2.0). US DoD.
     Available: http://www.cisa.osd.mil [Dec 2007].
CIMOSA Association (1996) A Primer on key concepts, purpose and business value, Technical
     Paper, CIMOSA.
Department of Defence Architecture Framework Working Group. (2003) DoD Architecture
     Framework (Vol.I-II; Deskbook). US DoD. Available: http://aitc.aitcnet.org/dodfw
     [Dec 2007].
Department of the Treasury CIO Council (2000) Treasury Enterprise Architecture Framework
     (v.1). Washington, DC: Department of Treasury
Doumeingts, G., Chen, D., Vallespir, B., Fénié, P. and Marcotte, F. (1993) GIM (GRAI
     Integrated Methodology) and its Evolutions - A Methodology to Design and Specify
     Advanced Manufacturing Systems, in Yoshikawa H., Goossenaerts J. (eds.),
     Information Infrastructure Systems for Manufacturing (pp.101-120), Proceedings of
     JSPE/IFIP TC5/WG5.3 Workshop on the Design of Information Infrastructure Systems
     for Manufacturing (DIISM '93), IFIP Transactions B-14, Amsterdam: North-Holland.
Doumeingts, G., Ducq, Y. and Kleinhans, S. (2000) Enterprise Modelling Techniques in year
     2000, Invited Paper at 16th IFIP World Computer Congress, Beijing, China, August
     21-25, 2000.
Doumeingts, G., Ducq, Y. and Kromm, H. (2001) Integrating Enterprise Modelling in the
     Industrial Strategy Process. Proceedings of the International Working Conference on
     Strategic Manufacturing, 26-29 August 2001, Aalborg, Denmark.
ESPRIT Consortium AMICE (eds.) (1993) CIMOSA - Open System Architecture for CIM,
     Springer-Verlag, Berlin.
Federal Chief Information Officer Council (1999), Federal Enterprise Architecture Framework
     (FEAF), Version 1.1, September 1999.
Forrester, J. (1961) Industrial Dynamics. Cambridge, MA, MIT Press.
Fowler, M., Scott, K. (1997) UML Distilled - Applying the Standard Object Modelling
     Language, Addison-Wesley, Reading, MA
Giaglis, G.M., (2001) A Taxonomy of Business Process Modelling and Information Systems
     Modelling Techniques, International Journal of Flexible Manufacturing Systems,
     13(2), 209-228.
Hedberg, S.R. (1996) AI Tools for Business Process Modelling, IEEE Expert, 11 (4), 13-15.
Huckvale, T. and Ould, M. (1995) Process Modelling – Who, What and How: Role Activity
     Diagramming, in Grover, V. and Kettinger, W.J. (eds.), Business Process Change:
     Concepts, Methods and Technologies (pp.330-349), Idea Group Publishing,
     Harrisburg, PA.
IFIP-IFAC Task Force (1999), GERAM: Generalised Enterprise Reference Architecture and
     Methodology, Version 1.6.3, IFIP–IFAC Task Force on Architectures for Enterprise
     Integration, March 1999.
Inmon, W., Zachman, J.A., and Geiger, J.G. (1997) Data stores data warehousing and the
     Zachman framework, Managing enterprise knowledge, McGraw-Hill.
ISO/TC184 (2000), Annex A: GERAM, ISO/DIS 15704: Industrial Automation Systems –
     Requirements for Enterprise – Reference Architectures and Methodologies.
James, G. (2004) MarketScope: Enterprise Architecture Tool Market, Research Note:
     Markets, M-21-6251, Gartner Inc.
Jensen, K. (1997) Coloured Petri Nets: Basic Concepts, Analysis Methods and Practical Use -
     Volume 1: Basic Concepts, EATCS monographs on Theoretical Computer Science.
     Springer- Verlag, Berlin.
Kalpic, B., Bernus, P. and Muhlberger, R. (2005) Business process modelling and its
     applications in the business environment, Intelligent Knowledge-Based Systems,
     I, 288-345

Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                      20
Kettinger, W.J., Teng, J.T.C. and Guha, S. (1997) Business Process Change: A Study of
    Methodologies, Techniques, and Tools, MIS Quarterly, 21(1), 55-80.
Kochikar, V. P., and Narendran, T. T. (1994) On using abstract models for analysis of flexible
    manufacturing systems, International Journal of Production Research,32(10), 2303-
    2322.
Law, A. M and Kelton, D.W. (2000) Simulation Modelling and Analysis, 3rd ed. McGraw-Hill,
    New York, NY.
Leymann, F. and Altenhuber, W. (1994) Managing Business Processes as an Information
    Resource, IBM Systems Journal,33(2), 326-348.
Liles, D.H. and Presley, A.R. (1996) Enterprise Modelling Within Enterprise Engineering
    Framework. 28th Winter Simulation Conference, Coronado, California, United States,
    December 1996, pp. 993-999.
Lindsay, A., Downs, D. and Lunn, K. (2003) Business processes – attempts to find a definition,
    Information and Software Technology, 45, 1015-1019.
Marshall, C. (2000) Enterprise Modeling with UML: Designing Successful Software through
    Business Analysis, Object Technology, Addison-Wesley.
Mayer, R. and DeWhite, P. (1999) Delivering results: evolving BPR from art to science, in:
    Elzinga J., Gulledge T. & Chung-Yee L. (eds), Business Process Engineering: Advancing
    the State of the Art (pp. 83–130), Kluwer Academic Publishers, Massachusetts.
Nathan, B., and Wood, J. (1991) The use of IDEF0 to Document a methodology - a Novices
    Point of View, Automation and Robotics Research Institute, Fort Worth, Texas.
Nissen, M.E. (1996) Designing Qualitative Simulation Systems for Business, Simulation and
    Gaming,27 (4), 462-483.
Nissen, M.E. (1999) Knowledge-based knowledge management in the reengineering domain.
    Decision Support Systems, 27 (1), 47–65.
Noran, O. (2004) A Meta-Methodology for Collaborative Networked Organisations, PhD
    Thesis, Faculty οf Engineering And Information Technology, Griffith University,
    Brisbane, Australia.
Panayiotou N., Gayialis S. and Tatsiopoulos I. (2006), Reengineering of the Forecasting
    Process in a Greek Wood-Processing Company, Production Planning and Control, 17
    (3), 257–272.
Pandya, K. V., Karlsson, A., Sega, S. and Carrie, A. (1997), Towards the manufacturing
    enterprises of the future, International Journal of Operations & Production
    Management, 17 (5), 502-521.
Presley, A. R. (1997) A Representation Method to Support Enterprise Engineering. Doctoral
    dissertation, Department of Industrial Engineering, The University of Texas at
    Arlington, Arlington, Texas.
Randers, J., (1992) Elements of System Dynamics Method, Productivity Press, Cambridge,
    MA.
Rational Software Corporation (1997) UML v 1.0: Notation Guide, January 1997.
Reimann, M. D., and Sarkis, J. (1996) An integrated functional representation of concurrent
    reengineering, Production Planning and Control, 7 (5), 452-461.
Reisig, W., Muchnick, S.S. and Schnupp, P. (eds.) (1992) A Primer in Petri Net Design, Springer
    Verlag, Berlin.
Savén –Aguilar, R. S. (2004) Business process modelling: Review and framework,
    International Journal of Production Economics, 90, 129–149
Savén, R., (2002) Process Modelling for Enterprise Integration: Review and Framework,
    Proceedings of the 12th International Working Seminar on Production Economics,
    Igls/Innsbruck, Austria.
Scheer, A.-W., (1992) Architecture of Integrated Information Systems, Berlin, Springer-
    Verlag.


Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                       21
Schekkerman J. (2005), Trends in Enterprise Architecture, Institute For Enterprise
    Architecture Developments (IFEAD), Reports of the Third Measurement, December
    2005, Edition 1.0, Amersfoort, The Netherlands.
Schriber, T.J. (1969) Fundamentals of Flowcharting, Wiley, New York.
Shannon, R. E. (1975) Systems Simulation, Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
Snodgrass, N. (1993) Integrating Activity Based Costing with IDEF Modeling, D. Appleton Co.
Sowa, J., and Zachman, J. (1992) Extending and formalizing the framework for information
    systems architecture, IBM Systems Journal, 31 (3), 590-616.
Spewak, S. H. (1992) Enterprise Architecture Planning, Developing a blueprint for Data,
    Applications and Technology, John Wiley & Sons, Inc. New York.
USAF (1981) USAF Integrated Computer Aided Manufacturing (ICAM) Architecture , US
    AirForce Materials Lab, Wright Patterson AFB, Dayton, OH.
Vallespir, B., Chen, D., Zanettin, M. and Doumeingts, G. (1991) Definition of a CIM
    Architecture within the ESPRIT Project ‘IMPACS’, in Doumeingts, G. Browne, J. and
    Tomljanovich M. (eds) Production Engineering: Integration Aspects (pp. 731-738),
    Elsevier, Amsterdam.
Van der Aalst, W.P.M. and Van Heh, K.M. (1996) Business process redesign: a Petri net
    basedapproach, Computers in Industry, 29 (1), 15-26.
Vernadat F. (1993), CIMOSA: Enterprise Modeling and Enterprise Integration Using a Process
    Based Approach, in Yoshikawa H., Goossenaerts J. (eds.), Information Infrastructure
    Systems for Manufacturing (pp. 65-84), Proceedings of the JSPE/IFIP TC5/WG5.3
    Workshop on the Design of Information Infrastructure Systems for Manufacturing
    (DIISM '93), Tokyo, Japan, November 1993, IFIP Transactions B-14, Amsterdam:
    North-Holland,.
Vernadat, F. (1997) Enterprise Modeling Languages, ICEIMT'97 Workshop 4, Brussels, June
    1997,   Available:  http://www.mel.nist.gov/workshop/iceimt97/pap-ver3/pap-
    ver3.htm [Sep 2008]
Vernadat, F. (2001) Towards a Unified Enterprise Modelling Language, MOSIM 01
    Conference, TROYES, France.
Whitman, L., Ramachandran, K., Ketkar, V., (2001) A Taxonomy of Living Model of the
    Enterprise, in Peters B.A., Smith J.S., Medeiros D.J., and Rohren M.W. (eds.),
    Proceedings of the 2001 Winter Simulation Conference, pp. 848 – 855.
Williams T. J. (1994), The Purdue Enterprise Reference Architecture, Computers in Industry,
    24 (2-3), 141-158.
Williams T. J. and Li H. (1998), PERA and GERAM-Enterprise Reference Architectures In
    Enterprise Integration, in Mills J. and Kimura F. (eds.), Information Infrastructure
    Systems for Manufacturing II, IFIP, Kluwer Academic Publishers.
Williams, T. J. (2000) Enterprise Models & Methodologies, Available:
    http://www.pera.net/Ind_meth.html [June, 2011]
Yourdon, E. (1989) Modern Structured Analysis, Prentice Hall International, Englewood Cliffs,
    NJ.
Yu, B. and Wright, D.T. (1997) Software tools supporting business process analysis and
    modelling, Business Process Management Journal, 3 (2), 133-150.
Yu, E.S.K., Mylopoulos, J. and Lesperance, Y. (1996) AI Models for Business Process
    Reengineering, IEEE Expert, 11 (4), pp. 16-23.
Γκαγιαλής Σ. (2008), Σχεδιασμός Συστήματος Υποστήριξης των Αποφάσεων για τη Διανομή
    Πετρελαιοειδών - Η Προσέγγιση της Μοντελοποίησης Επιχειρήσεων, Διδακτορική
    Διατριβή, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών.
Παναγιώτου Ν., Γκαγιαλής Σ., Ευαγγελόπουλος Ν., Κατημερτζόγλου Π. (2011) Διαχείριση
    Επιχειρησιακών Διαδικασιών: Οργάνωση, Αναδιοργάνωση & Βελτίωση, βιβλίο υπό
    έκδοση, εκδόσεις Κλειδάριθμος.


Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                      22
               Παράρτημα: Σχήματα και Πίνακες




      Σήμα 1: Συσχετισμός των Εννοιών της Μοντελοποίησης Επιχειρήσεων




Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                23
                      Πίνακας 1: Σύγκριση έξι Σημαντικότερων Αρχιτεκτονικών Μοντελοποίησης
Αρχιτεκτονική  GERA (GERAM)       CIMOSA        GRAI-GIM        PERA          ARIS            ZACHMAN FRAMEWORK
  Συνιστώσα
Πλαίσιο      Τρεις διαστάσεις:     Τρεις διαστάσεις:  Δύο διαστάσεις:    Δύο διαστάσεις:    “ARIS House”        “Πλαίσιο για την
Μοντελοποίησης   Τρία επίπεδα       Τρία επίπεδα     Τρεις βασικές και   Εννιά φάσεις του   Δύο διαστάσεις:       Αρχιτεκτονική
           γενίκευσης        γενίκευσης      δύο επιμέρους     κύκλου ζωής      Τρία επίπεδα κύκλου    Επιχειρήσεων Zachman”
          Οκτώ φάσεις του      Τρεις φάσεις του   φάσεις του κύκλου   Τρία συστατικά της   ζωής           Δύο διαστάσεις σε μορφή
           κύκλου ζωής        κύκλου ζωής     ζωής          επιχείρησης που    Πέντε όψεις        πίνακα:
          Υποδιαιρέσεις των     Τέσσερις όψεις    Τέσσερα υπο-      σχετίζονται με το   μοντελοποίησης       Έξι κατηγορίες
           όψεων           μοντελοποίησης    συστήματα (ή      σκοπό των                     μοντέλων (προοπτικές)
           μοντελοποίησης                 όψεις) ενός      μοντέλων       “ARIS HOBE”          και ρόλων που τα
                                  παραγωγικού      (προσανατολισμός   Πέντε επίπεδα για τη     δημιουργούν (γραμμές)
                                  συστήματος       μοντέλων ή όψεις)  διαχείριση των        Έξι όψεις με τα
                                                        επιχειρησιακών        αντίστοιχα ερωτήματα
                                                        διαδικασιών :         (στήλες)
                                                        1. Μηχανική Διαδικασιών   36 συνολικά
                                                        2. Προγραμματισμός και    διαφορετικά μοντέλα
                                                          Έλεγχος των        (κελιά)
                                                          Διαδικασιών
                                                        3. Έλεγχος Ροής Εργασίας
                                                        4. Σύστημα Εφαρμογών
                                                        5. Το Πλαίσιο
                                                          ολοκλήρωσης των
                                                          τεσσάρων επιπέδων
Γενίκευση     Γενικά μοντέλα       Γενικά μοντέλα   -           Μερική εφαρμογή της   Επίπεδα μοντελοποίησης   Γενίκευση ειδικών μοντέλων
Μοντέλων      Μερικά μοντέλα       Μερικά μοντέλα              γενίκευσης:       (γενίκευσης):       για την επίτευξη των
          Ειδικά μοντέλα       Ειδικά μοντέλα               Γενικά μοντέλα μέχρι  Στιγμιαίο επίπεδο (μία  αλλαγών
                                              τη φάση του αρχικού   στιγμιαία εικόνα του
                                              σχεδιασμού,       μοντέλου)
                                             Μερικά μοντέλα     Επίπεδο εφαρμογής
                                              μέχρι τη φάση του    (μερικά και ειδικά
                                              λεπτομερή        μοντέλα ως βασικό
                                              σχεδιασμού       αποτέλεσμα της
                                             Ειδικά μοντέλα για    μοντελοποίησης)
                                              τις φάσεις      Μετά-επίπεδο (μετα-
                                              υλοποίησης,       μοντέλα)
                                              λειτουργίας και
                                              απόσυρσης



 Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                                                           24
Αρχιτεκτονική  GERA (GERAM)       CIMOSA         GRAI-GIM        PERA           ARIS            ZACHMAN FRAMEWORK
  Συνιστώσα
Όψεις       Περιεχόμενο των        Λειτουργική      Φυσικό σύστημα    Προσανατολισμός των     Οργανωτική όψη      Όψεις μοντέλων και
Μοντελοποίησης  μοντέλων:           Οργανωτική      Λειτουργικό σύστημα  μοντέλων (ή όψεις ή     Όψη των δεδομένων    ερωτήματα στα οποί
          Λειτουργική         Πληροφοριακή     Σύστημα λήψης     συστατικά επιχείρησης):   Λειτουργική όψη     απαντούν:
          Οργανωτική         Όψη των πόρων     αποφάσεων        Παραγωγικός        Διαδικαστική όψη ή όψη   Δεδομένα (τι)
          Πληροφοριακή                   Σύστημα         εξοπλισμός (επίτευξη   ελέγχου          Λειτουργίες (πως)
          Όψη των πόρων                   πληροφοριών       παραγωγικής       Όψη εξόδου         Δίκτυα (που)
                                                διαδικασίας και                   Άνθρωποι (ποιος)
         Σκοπός των οντοτήτων:                            εξυπηρέτησης                    Χρόνος (πότε)
          Εξυπηρέτηση πελατών                            πελάτης),                      Κίνητρο (γιατί)
          Διοίκηση & έλεγχος                            Συστήματα
                                                πληροφοριών και
         Φυσική υλοποίηση των                             ελέγχου
         οντοτήτων:                                 Ο ανθρώπινος
          Λογισμικό                                 παράγοντας
          Υλικός εξοπλισμός

         Μέσα υλοποίησης των
         οντοτήτων:
          Άνθρωποι
          Μηχανές
Φάσεις Κύκλου   1. Αναγνώριση       1. Προσδιορισμός των  1. Ανάλυση συστήματος  1. Αναγνώριση       1. Προσδιορισμός των    Προοπτικές μοντέλων και
Ζωής       2. Σύλληψη της ιδέας     απαιτήσεων      2. Σχεδιασμός      2. Σύλληψη της ιδέας     απαιτήσεων       ρόλοι:
         3. Προσδιορισμός των   2. Σχεδιασμός των     προσανατολισμένος  3. Προσδιορισμός των   2. Σχεδιασμός των      Σκοπός -
           απαιτήσεων        προδιαγραφών      στο χρήστη       απαιτήσεων        προδιαγραφών        Προγραμματιστής
         4. Σχεδιασμός αρχικός   3. Περιγραφής της    3. Σχεδιασμός      4. Σχεδιασμός αρχικός   3. Περιγραφή της       Επιχειρησιακό μοντέλο –
         5. Σχεδιασμός        υλοποίησης       προσανατολισμένος  5. Σχεδιασμός        υλοποίησης         Ιδιοκτήτης
           λεπτομερής                    στα τεχνικά θέματα   λεπτομερής                     Συστημικό μοντέλο -
         6. Υλοποίηση       Επιπλέον για ειδικά    του συστήματος    6. Υλοποίηση       Επιπλέον φάσεις κατά     Σχεδιαστής
         7. Λειτουργία       μοντέλα μόνο:                  7. Λειτουργία       περίπτωση είναι:       Τεχνολογικό μοντέλο -
         8. Απόσυρση        4. Απελευθέρωσης στην  Επιπλέον φάσεις (στην  8. Απόσυρση        4. Ο ορισμός τους       Κατασκευαστής
                        επίσημη λειτουργία  αρχή και το τέλος του  9. Διάλυση          επιχειρησιακού      Λεπτομερείς
                      5. Συντήρησης ή     κύκλου ζωής):                     προβλήματος        αναπαραστάσεις –
                        αλλαγής       4. Αναγνώριση του                 5. Η υιοθετούμενη λύση    Υπεργολάβος
                                    αντικειμένου της                  της τεχνολογίας της    (υλοποιητής)
                                    μελέτης                      πληροφορικής       Λειτουργία επιχείρησης -
                                  5. Υλοποίησης του                 6. Λειτουργία και       Χρήστης




 Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                                                             25
Αρχιτεκτονική  GERA (GERAM)       CIMOSA         GRAI-GIM         PERA           ARIS             ZACHMAN FRAMEWORK
  Συνιστώσα
                                   συστήματος                     συντήρηση
Ιστορικό Ζωής   Απαραίτητο συστατικό για  Δημιουργία AS-IS και   Μεθοδολογία       Εναλλακτική χρήση     Οι κύκλοι αναθεώρησης  Η όψη (στήλη) του
         τη χρονική αναπαράσταση   TO-BE μοντέλων     Εξέλιξης GRAI: Ο      με τον κύκλο ζωής.   των μοντέλων      χρόνου με το ερώτημα:
         των δραστηριοτήτων που  Η ολοκλήρωση των      τρόπος μετάβαση     Μετάβαση μοντέλων     Η προσομοίωση των    πότε
         εκτελούνται σε μία      επιχειρήσεων      από την AS-IS       από την υφιστάμενη   επιχειρησιακών     Η διαχείριση των
         επιχειρησιακή οντότητα    πραγματοποιείται    κατάσταση στην TO-     στην επιθυμητή     διαδικασιών       εκδόσεων των μοντέλων
         κατά τη διάρκεια της ζωής  παράλληλα με τη    BE κατάσταση        κατάσταση (“PERA    Η διαχείριση των
         της             λειτουργία της                  Handbook for Master   εκδόσεων των μοντέλων
                        επιχείρησης                    Planning”)
Μέθοδοι      Διαφορετικές μέθοδοι   Ανάλογα με τη φάση /   GRAD-Grid ή Πλέγμα   Ενδεικτικά:        Ενδεικτικά, ανάλογα με τη  Γενικές προτάσεις για κελιά
(Τεχνικές και   μοντελοποίησης για κάθε όψη μοντελοποίησης:     GRAI και GRAI-Net ή   Λίστα          φάση/ όψη μοντελοποίησης:  του πλαισίου:
Γλώσσες)     περιοχή (συνδυασμός     SADT / IDEF0, GRAI   Δίκτυο GRAI (για το    προδιαγραφών/      PCD (σύνθεση στοιχείων    Διαγράμματα
Μοντελοποίησης  όψης, φάσης, γενίκευσης)   methods (για      σύστημα          απαιτήσεων        από τις διάφορες όψεις)    συσχέτισης οντοτήτων
         του πλαισίου         λειτουργίες)      αποφάσεων)        DFDs           eERM (όψη των         και δεδομένων
         μοντελοποίησης       E-RDs (για       Actigrams ή IDEF0     (δραστηριότητες με    δεδομένων και όψη      Διαγράμματα
                        πληροφορίες και    (για το λειτουργικό    έμφαση στα        εξόδου που συνθέτουν     διαδικασιών
                        δεδομένα)       σύστημα)          δεδομένα)        την πληροφοριακή όψη)    Χαρτογράφηση δικτύων
                       IDEF2 (για δυναμικά   Extended Actigrams    IDEF0 (όψη των      Function Trees         (κόμβοι και συνδέσεις)
                        μοντέλα)        (για συνδυασμό       συστημάτων ελέγχου    (λειτουργική όψη)      Διαγράμματα ροής
                       Οργανογράμματα     λειτουργικού και      και πληροφοριών)    Organisation chart       εργασίας
                        (για οργάνωση και   συστήματος        E-RDs (όψη του       (οργανωτική όψη)      Gantt Charts
                        πόρους)        αποφάσεων)         εξοπλισμού)       EPC (όψη των         Οργανογράμματα
                       Petri Nets &      E-RDs (για        IDEF1x (όψη του      διαδικασιών)
                        Statecharts (για    πληροφορίες και      εξοπλισμού)       Role Allocation Diagram  Πιο συγκεκριμένες
                        επαλήθευση των     δεδομένα)        UML (όψεις του       (όψη των διαδικασιών   προτάσεις ανά κελί, δίνονται
                        μοντέλων στη φάση   Stock/ Resource Nets    εξοπλισμού και των    και οργανωτική)      από τους κατασκευαστές
                        της περιγραφής της   ή IDEF3 (για        συστημάτων ελέγχου   Διαγράμματα UML (όψη    συμμορφούμενων
                        υλοποίησης)      προσομοίωση        και πληροφοριών)     των διαδικασιών)     εργαλείων μοντελοποίησης
                                   διαδικασιών)       Οργανογράμματα
                                                 (όψη του
                                                 ανθρώπινου
                                                 παράγοντα)
Μεθοδολογία    EEM: Enterprise      Μεθοδολογία CIMOSA:  Δομημένη          PERA Master Planning   Μεθοδολογία         Μεθοδολογία
         Engineering Methodology  Προσδιορίζει το πως ο   Προσέγγιση:      Methodology: παρέχει   μοντελοποίησης ARIS:     μοντελοποίησης δύο
         για την υποστήριξη της  χρήστης της επιχείρησης  μοντελοποίηση     ένα δομημένο τρόπο για  Ολοκληρώνει         φάσεων:
                                                                           η
         GERA. Οι απαιτήσεις που  θα περιγράψει τον Τομέα  Μεθοδολογία      τον προγραμματισμό της  χαρακτηριστικά από τα δύο  1 ) μοντελοποίηση της



 Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                                                               26
Αρχιτεκτονική  GERA (GERAM)        CIMOSA          GRAI-GIM          PERA         ARIS             ZACHMAN FRAMEWORK
  Συνιστώσα
         τίθενται απαιτούν την   που τον ενδιαφέρει και    Εξέλιξης GRAI:     δημιουργίας των    πλαίσια μοντελοποίησης: τα  υφιστάμενης κατάσταση για
         υιοθέτηση ομάδας      για τον οποίο θα χτίσει    εξέλιξη οντοτήτων   οντοτήτων των     πέντε επίπεδα        τη βελτίωση των
         μεθοδολογιών        το ειδικό μοντέλο       προς τη νέα      επιχειρήσεων     μοντελοποίησης του ARIS   διαδικασιών
                                                                           η
                                      κατάσταση                  HOBE και τις τρεις βασικές  2 ) γενίκευση μοντέλων για
                                     BenchGRAI:                   φάσεις του κύκλου ζωής του  την επίτευξη των αλλαγών
                                      συγκριτική                  ARIS House καθώς και τις
                                      αξιολόγηση                  διαφορετικές όψεις      Μεθοδολογίες τρίτων
                                     EcoGRAI: σύστημα                μοντελοποίησης        κατασκευαστών:
                                      δεικτών                                   Popkin Process (της
                                     GIMSoft: επιλογή και                              Popkin Software)
                                      υλοποίησης                                 Μεθοδολογία Visible
                                      πληροφοριακών                                 (της Visible Systems
                                      συστημάτων                                  Corp)
                                     GRAI Engineering:                               Ptech’s Causal
                                      σχεδιασμός νέων                                Architecture (της Ptech
                                      προϊόντων                                   Inc)
Μοντέλα      Μερικά μοντέλα για    Η «Υποδομή          Εννοιολογικό       Το μοντέλο αναφοράς   Μοντέλα αναφοράς      Μοντέλα αναφοράς τρίτων
Αναφοράς     κατηγορίες επιχειρήσεων Ολοκλήρωσης»:          μοντέλο αναφοράς    CIM : ένα μερικό    τρίτων           κατασκευαστών για
                      Ένα μερικό μοντέλο       GRAI: οι διαδικασίες  μοντέλο για την όψη   κατασκευαστών: SAP     εμπορική εκμετάλλευση
                      που παρέχει γενικές       με βάση το επίπεδο   των συστημάτων     R/3 reference model,
                      οντότητες υπηρεσιών       λήψης της       ελέγχου και       KPMG Insurance
                      για τις οποίες         απόφασης και τις    πληροφοριών       Reference Model
                      προσδιορίζεται μόνο η      επιχειρησιακές                 Μοντέλα αναφοράς
                      λειτουργικότητά τους,      λειτουργίες                  για βιομηχανικές
                                     GRAI-grid: μερικό                επιχειρήσεις του
                                      μοντέλο αναφοράς                Scheer με βάση το
                                      για το σύστημα                 μοντέλο αναφοράς Y –
                                      αποφάσεων στο                 CIM
                                      επίπεδο
                                      προσδιορισμού των
                                      απαιτήσεων
Εργαλεία     Γενικά εργαλεία     First Step (της Interfacing IMAGIM (της GRAI Soft)   -           ARIS Platform (της IDS     System Architect (της
Μοντελοποίησης  μοντελοποίησης που    Technologies)        με επιπλέον                   Scheer): κύριο εργαλείο το   Popkin Software-
         μπορούν να υποστηρίξουν               υποσυστήματα τα: GRAI              ARIS-Toolset με επιπλέον    Telelogic ΑΒ)
         πλήθος μεθόδων                    Study Management,                εργαλεία τα: ARIS -Web     Corporate Modeler (της
         μοντελοποίησης, κεντρική               GRAIXPERT, GIMSOFT και              Designer, ARIS-ABC, ARIS-   Casewise)




 Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                                                                  27
Αρχιτεκτονική  GERA (GERAM)       CIMOSA         GRAI-GIM      PERA     ARIS           ZACHMAN FRAMEWORK
  Συνιστώσα
         αποθήκευση, έλεγχο                ECOGRAI             Simulation, ARIS-Balanced  Mega Suite (της Mega)
         σύνταξης των μοντέλων                               Scorecard, ARIS-Business   Ptech’s Enterprise
                                                  Optimiser, ARIS-Quality   FrameWork (της πρώην
                                                  Management Scout, ARIS-   Ptech Inc)
                                                  UML Designer, ARIS-Process
                                                  Performance Manager, ARIS-
                                                  Audit Manager και ARIS-
                                                  Process Risk Scout




                       Πίνακας 2: Κατάλογος των Σημαντικότερων Μεθόδων Μοντελοποίησης
Μέθοδος                       Μοντελοποίηση      Μοντελοποίηση   Στατική Μοντελοποίηση   Δυναμική Μοντελοποίηση
                           Επιχειρησιακών      Πληροφοριακών
                           Διαδικασιών       Συστημάτων
Flowchart                            Ναι          Εν μέρει       Ναι             Όχι
OrgChart (Organisation Chart)                  Ναι           Όχι        Ναι             Όχι
DFD (Data Flow Diagram)                     Ναι           Ναι        Ναι             Όχι
IDEF0                              Ναι           Όχι        Ναι             Όχι
IDEF1x                             Όχι           Ναι        Ναι             Όχι
IDEF2                            Εν μέρει          Όχι        Όχι             Ναι
IDEF3                              Ναι           Όχι        Ναι            Εν μέρει
EPC (Event-driven Process Chain)                Ναι           Όχι        Ναι             Όχι
PCD (Process Chain Diagram)                   Ναι           Όχι        Ναι             Όχι
Function Trees                         Ναι           Όχι        Ναι             Όχι
GRAI-Grid                            Ναι           Όχι        Ναι             Όχι
GRAI-Nets                            Ναι           Όχι        Ναι             Όχι
Petri Nets                           Ναι           Όχι        Ναι            Εν μέρει
CPN (Coloured Petri Nets)                    Ναι           Όχι        Ναι             Ναι
RAD (Role-Activity Diagrams)                  Ναι           Όχι        Ναι             Όχι
RID (Role-Interaction Diagrams)                 Ναι           Όχι        Ναι             Όχι


 Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                                                   28
Μέθοδος                      Μοντελοποίηση      Μοντελοποίηση         Στατική Μοντελοποίηση  Δυναμική Μοντελοποίηση
                          Επιχειρησιακών      Πληροφοριακών
                          Διαδικασιών       Συστημάτων
Process Chart                         Ναι          Εν μέρει            Ναι           Όχι
BPMN (Business Process Management Notation)          Ναι          Εν μέρει            Ναι          Εν μέρει
Discrete-Event Simulation                   Ναι           Όχι             Όχι           Ναι
Systems Dynamics                       Ναι           Όχι             Όχι           Ναι
Qualitative Simulation                    Ναι           Όχι             Όχι           Ναι
KBS (Knowledge Based Systems)                 Ναι           Όχι             Ναι           Όχι
ERD (Entity-Relationship Diagram)               Όχι           Ναι             Ναι           Όχι
UML (Unified Modeling Language)              Εν μέρει          Ναι             Ναι           Όχι
State-Transition Diagram                   Όχι           Ναι             Ναι           Όχι




           Πίνακας 3: Κατηγοριοποίηση των Μεθόδων Μοντελοποίησης με Βάση τις Όψεις Μοντελοποίησης που Καλύπτουν
Μέθοδος                      Λειτουργική    Διαδικαστική    Αποφάσεων       Οργανωτική    Πληροφοριακή

Flowchart                         Ναι       Εν μέρει      Εν μέρει        Όχι        Εν μέρει
OrgChart (Organisation Chart)               Όχι        Όχι         Όχι          Ναι         Όχι
DFD (Data Flow Diagram)                  Ναι        Όχι         Όχι         Εν μέρει       Ναι
IDEF0                           Ναι        Όχι         Όχι         Εν μέρει       Όχι
IDEF1x                          Όχι        Όχι         Όχι          Όχι         Ναι
IDEF2                          Εν μέρει      Εν μέρει       Όχι          Όχι        Εν μέρει
IDEF3                          Εν μέρει      Εν μέρει       Όχι          Όχι        Εν μέρει
EPC (Event-driven Process Chain)             Ναι        Ναι        Εν μέρει       Εν μέρει       Ναι
PCD (Process Chain Diagram)                Ναι        Ναι        Εν μέρει       Εν μέρει       Ναι
Function Trees                      Ναι        Όχι         Όχι          Όχι         Όχι
GRAI-Grid                        Εν μέρει       Όχι         Ναι         Εν μέρει       Όχι
GRAI-Nets                        Εν μέρει       Όχι         Ναι         Εν μέρει      Εν μέρει
Petri Nets                        Ναι       Εν μέρει       Όχι          Όχι         Όχι



 Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                                                    29
Μέθοδος                        Λειτουργική      Διαδικαστική     Αποφάσεων        Οργανωτική       Πληροφοριακή

CPN (Coloured Petri Nets)                   Ναι          Ναι         Εν μέρει         Όχι            Όχι
RAD (Role-Activity Diagrams)                Εν μέρει        Όχι          Όχι           Ναι            Όχι
RID (Role-Interaction Diagrams)               Εν μέρει       Εν μέρει         Όχι           Ναι            Όχι
Process Chart                        Εν μέρει        Ναι         Εν μέρει         Ναι           Εν μέρει
BPMN (Business Process Management Notation)         Εν μέρει        Ναι          Όχι           Όχι           Εν μέρει
Discrete-Event Simulation                   Ναι          Ναι         Εν μέρει         Ναι           Εν μέρει
Systems Dynamics                      Εν μέρει        Ναι         Εν μέρει         Ναι           Εν μέρει
Qualitative Simulation                    Όχι          Ναι         Εν μέρει         Όχι            Όχι
KBS (Knowledge Based Systems)                 Όχι          Ναι         Εν μέρει         Όχι            Όχι
ERD (Entity-Relationship Diagram)               Όχι          Όχι          Όχι           Όχι            Ναι
UML (Unified Modeling Language)                Ναι         Εν μέρει         Όχι          Εν μέρει           Ναι
State-Transition Diagram                   Όχι         Εν μέρει         Όχι           Όχι           Εν μέρει




                          Πίνακας 4: Κατάλογος Εργαλείων Μοντελοποίησης Επιχειρήσεων
Εργαλείο          Κατασκευαστής     Ιστοσελίδα         Παρατηρήσεις/ Σχόλια
ARIS Platform        IDS Scheer       http://www.ids-      Βρίσκεται στην κορυφή από πλευράς επιτυχημένων εφαρμογών σε επιχειρήσεις και οργανισμούς.
                          scheer.com         Κεντρική εφαρμογή του το ARIS Toolset. Οι προηγούμενες εκδόσεις ονομάζονταν ARIS Suite, τώρα
                                       βρίσκεται στην έκδοση 7 με πολλές προηγμένες λειτουργίες. Προσφέρει μικρές δυνατότητες
                                       παραμετροποίησης.
ASG Enterprise Automation  Allen Systems Group  http://www.asg.com     Πρώην ASG Rochade. Εργαλείο που υποστηρίζει πλήρως την αρχιτεκτονική των επιχειρήσεων.
Management Suite      (ASG) Inc.                    Δυνατότερο σημείο του η κεντρική βάση αποθήκευσης των αντικειμένων των μοντέλων (repository),
                                       η οποία πρόσφατα ενισχύθηκε με εργαλεία μοντελοποίησης.
Corporate Modeler      CASEwise Systems    http://www.casewise.com  Εργαλείο μοντελοποίησης και ανάλυσης της αρχιτεκτονικής των επιχειρήσεων. Δυνατό σημείο του η
              Inc.                       ανάλυση των επιχειρησιακών διαδικασιών. Υποστηρίζει το πλαίσιο του Zachman αλλά και άλλες
                                       αρχιτεκτονικές.




 Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                                                               30
Εργαλείο          Κατασκευαστής      Ιστοσελίδα         Παρατηρήσεις/ Σχόλια
Enterprise FrameWork    Ptech Inc.       http://www.ptechinc.com  Αποτελεί πρωτοπόρο εργαλείο για την μοντελοποίηση επιχειρήσεων. Προσφέρει συμμόρφωση με
                                       πλήθος αρχιτεκτονικών μοντελοποίησης και συνοδεύεται από μεθοδολογία. Η υποστήριξη του
                                       εργαλείου έχει σταματήσει μετά τη φθίνουσα πορεία και την τελική διάλυση (τέλη 2005) της
                                       Αμερικάνικης εταιρείας Ptech λόγω της φερόμενης εμπλοκής της με κυκλώματα τρομοκρατίας.
Mega Suite         Mega International   http://www.mega.com    Εστιάζει στην προοπτική της ανάλυσης των επιχειρησιακών διαδικασιών και καλύπτει τις
                                       αρχιτεκτονικές Zachman και TOGAF. Προσφέρεται σε χαμηλή τιμή. Βρίσκεται στην έκδοση 6.
Metis           Computas AS       http://www.metis.no    Απευθύνεται σε μεγάλες επιχειρήσεις. Προσφέρεται σε υψηλή τιμή. Ιδιαίτερα ευέλικτο σε
                                       παραμετροποίηση. Δίνει έμφαση στη μοντελοποίηση και διαχείριση πληροφοριακών συστημάτων.
                                       Εντός του 2005 ανακοινώθηκε η έναρξη συνεργασίας με την Troux Technologies που διαθέτει τεχνικές
                                       λύσεις για τη διαχείριση πληροφοριακών συστημάτων.
ProVision         Proforma Corp.     http://www.proformacorp.  Αποτελεί εργαλείο ανάλυσης επιχειρησιακών διαδικασιών που έχει βελτιωθεί ώστε να καλύπτει την
                          com            αρχιτεκτονική των επιχειρήσεων. Μικρές δυνατότητες παραμετροποίησης, χαμηλή τιμή. Έχει
                                       ενσωματώσει μοντέλα αναφοράς, όπως είναι το SCOR. Διατίθεται στην έκδοση 5.
System Architect      Popkin Software Inc.  http://www.popkin.com   Η Popkin εξαγοράστηκε το 2005 από την Telelogic ΑΒ (www.telelogic.com) η οποία διαθέτει πλέον το
                                       εργαλείο στην αγορά. Προσφέρει μοντελοποίηση των διαδικασιών και των δεδομένων, παρέχει
                                       repository και υιοθετεί ένα πλαίσιο παρόμοιο με αυτό του Zachman.
Adonis           BOC Information     http://boc-eu.kunden-   Το εργαλείο ADONIS προσφέρει τη δημιουργία μοντέλων διαχείρισης διαδικασιών που
              Technologies      s25.mirsky.de/boc     συμπληρώνεται από άλλα εργαλεία, όπως για την αρχιτεκτονική πληροφοριακών συστημάτων (ADOit)
              Consulting GmbH                  και το σχεδιασμό της εφοδιαστικής αλυσίδας (ADOlog) βασισμένο στο μοντέλο SCOR. Η εταιρεία BOC
                                       είναι τεχνοβλαστός του Πανεπιστήμιου της Βιέννης.
Intalio BPMS        Intalio Inc.      http://www.intalio.com/  To εργαλείο Intalio BPMS χρησιμοποιεί κυρίως τη μέθοδο BPMN και προσφέρεται σε δύο εκδόσεις. Η
                                       Community Edition που διαθέτει ανοικτό κώδικα για την ανάπτυξη και την τροποποίηση του
                                       εργαλείου παρέχεται δωρεάν, ενώ η Enterprise Edition προσφέρει προηγμένες λύσεις συγκριτικής
                                       αξιολόγησης και μέτρησης απόδοσης των διαδικασιών.
Oracle Designer      Oracle         http://www.oracle.com   Προσφέρεται το εργαλείο Oracle Designer 10g που υποστηρίζει τη μοντελοποίηση, την καταγραφή
                                       των απαιτήσεων και την παρακολούθηση της υλοποίησης αυτών κατά το σχεδιασμό επιχειρησιακών
                                       εφαρμογών.
PowerDesigner       Sybase Inc.       http://www.sybase.com   Μοντελοποίηση επιχειρήσεων και σχεδιασμός λύσεων πληροφορικής. Περιλαμβάνει εργαλεία για
                                       μοντελοποίηση διαδικασιών, δεδομένων και εφαρμογών λογισμικού μέσω UML. Προσφέρει
                                       repository. Βρίσκεται στην έκδοση 12.
Adaptive Enterprise    Adaptive Inc.      http://www.adaptive.com  Καταγραφή της επιχειρησιακής γνώσης με τη δημιουργία επιχειρησιακών μοντέλων. Βασίζεται σε ένα
Architecture Manager                             μοντέλο αναφοράς (Adaptive Reference Model) και διαθέτει ένα πρόσθετο εργαλείο για τις
                                       επιχειρησιακές διαδικασίες (Adaptive Business Process Manager) που χρησιμοποιεί το Visio της
                                       Microsoft.
Bonapart          EMPRISE Process     http://www.emprise.de   Μοντελοποίηση διαδικασιών και δεδομένων, με δυνατότητες προσομοίωσης. Το εργαλείο



 Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                                                                 31
Εργαλείο          Κατασκευαστής       Ιστοσελίδα          Παρατηρήσεις/ Σχόλια
              Management GmbH                     δημιουργήθηκε από την εταιρεία τεχνοβλαστό UBIS GmbH του Πολυτεχνείου του Βερολίνο.

Workflow Modeler      Meta Software Corp.    http://www.metasoftware.   Μοντελοποίηση διαδικασιών με διαγράμματα IDEF και προσομοίωση με Coloured Petri Nets.
                            com             Μοντελοποίηση και προσομοίωση της ροής εργασίας. Χρησιμοποιεί τη λειτουργικότητα των
                                          παλιότερων γνωστών εργαλείων Design/IDEF, Design/CPN, WorkflowAnalyser.
Enamics BTM Platform    Enamics Inc.        http://www.enamics.com    Σύνολο λύσεων για τη διοίκηση επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων αυτών της μοντελοποίησης,
                                          που εκτός από το λογισμικό περιλαμβάνει και ένα σχετικό πλαίσιο (Enamics BTM Framework) που
                                          αναγνωρίζει τέσσερις διαστάσεις (όψεις) και 17 διαφορετικά επίπεδα λειτουργίας της επιχείρησης.
Enterprise Architect    Sparx Systems       http://www.sparxsystems.   Αποτελεί εργαλείο για την ανάλυση και το σχεδιασμό λογισμικού βασισμένο στη UML.
                            com.au
Enterprise Architecture   Agilense Inc.       http://www.agilense.com   Εργαλείο διαχείρισης των επιχειρησιακών μοντέλων διαδικασιών και πληροφοριακών συστημάτων.
WebModeler                                     Καλύπτει τις αρχιτεκτονικές Zachman, TOGAF, DoDAF.
KBSI Modeling Tools     Knowledge Based      http://www.kbsi.com     Αποτελείται από τα εργαλεία: AI0Win, SmartER, ProCap/ProSim που χρησιμοποιούν την οικογένεια
              Systems Inc.                      των μεθόδων IDEF για τη μοντελοποίηση και προσομοίωση διαδικασιών.
AllFusion Modeling Suite  Computer Associates    http://www.cai.com      Σύνολο εργαλείων μοντελοποίησης διαδικασιών (AllFusion Process Modeler), δεδομένων (AllFusion
              International Inc.                   Data Modeler) και διαχείρισης των μοντέλων (AllFusion Model Manager). Έχει ενσωματώσει τα
                                          γνωστότερα στο παρελθόν εργαλεία μοντελοποίησης διαδικασιών (BPWin) και δεδομένων (ERWin),
                                          της LogicWorks που βασίζονται στις μεθόδους IDEF.
Enterprizer Intelligent   Enterprizer        http://www.enterprizer.co  Τα μοντέλα που χρησιμοποιεί έχουν προσανατολίζονται αποκλειστικά στη δημιουργία εφαρμογών
Toolkits          Technologies        m              λογισμικού. Αποτελεί μέρος της λύσης Enterprizer Platform.
iGrafx Tools        iGrafx Inc. (Corel Inc.)  www.igrafx.com        Ομάδα εργαλείων για τη μοντελοποίηση διαδικασιών. Το iGrafx FlowCharter έχει ενσωματώσει το
                                          γνωστό σχεδιαστικό εργαλείο ABC FlowCharter μετά την εξαγορά της Micrografx από την Corel. Επίσης
                                          περιλαμβάνει εργαλείο ανάλυσης και προσομοίωσης διαδικασιών (iGrafx Process), repository
                                          διαχείρισης αντικειμένων των μοντέλων (iGrafx Process Central) και εργαλείο ολοκλήρωσης
                                          διαδικασιών και πληροφοριακών συστημάτων (iGrafx Enterprise Central). Βρίσκεται στην έκδοση
                                          2006.
GRADE tools         Infologistik GmbH     http://www.infologistik.co  Εργαλεία για τη μοντελοποίηση και την προσομοίωση διαδικασιών, για τον ανασχεδιασμό
                            m/grade           διαδικασιών, για το σχεδιασμό βάσεων δεδομένων και για τη δημιουργία blueprints.
eMAGIM, GRAITools      GRAISoft          www.graisoft.com       Το εργαλείο IMAGIM που υποστηρίζει την εφαρμογή της μεθοδολογίας GRAI-GIM, έχει μετονομαστεί
                                          σε eMAGIM και εξελίσσεται στο πλαίσιο ερευνητικού έργου. Παράλληλα έχει εκδοθεί και το εργαλείο
                                          GRAITools που βρίσκεται στην πρώτη του έκδοση και το οποία αφορά στη δημιουργία μοντέλων
                                          επιχειρησιακών διαδικασιών με σκοπό την υποστήριξη έργων πληροφοριακών συστημάτων.
Process Charter       Scitor Corp.        http://www.scitor.com    Δημιουργία μοντέλων διαδικασιών και προσομοίωση. Εργαλείο που δεν έχει εξελιχθεί τα τελευταία
                                          χρόνια.




  Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                                                                   32
Εργαλείο           Κατασκευαστής      Ιστοσελίδα         Παρατηρήσεις/ Σχόλια
ProcessModel         ProcessModel Corp    http://www.processmodel.  Μοντελοποίηση και προσομοίωση διαδικασιών.
                           com
ProModel           Promodel Corp.     http://www.promodel.com   Μοντελοποίηση και προσομοίωση διαδικασιών.
Co-Ordination Theatre    Co-ordinationSystems  http://www.co-       Δημιουργία μοντέλων διαδικασιών και ροής εργασίας. Περιλαμβάνει τη λειτουργικότητα του γνωστού
               Ltd           ordination.com       εργαλείου “RADitor” που ποστηρίζει τη δημιουργία διαγραμμάτων ρόλων-δραστηριοτήτων (RAD).
Rational Suite        ΙΒΜ           http://www.rational.com   Η σειρά εργαλείων της Rational περιλαμβάνει μεταξύ άλλων εργαλεία προσδιορισμού των
AnalystStudio                    http://www-         απαιτήσεων (Requisite Pro), υποστήριξης της ανάπτυξης λογισμικού (Rational Unified Process) και
                           306.ibm.com/software/rati  μοντελοποίησης με βάση τη UML (Rational Rose). H εταιρεία Rational Software Corp έχει εξαγοραστεί
                           onal            από την IBM, η οποία διαθέτει πλέον το εργαλείο.
G2 ReThink          Gensym Corp.      http://www.gensym.com    Μοντελοποίηση και προσομοίωση διαδικασιών.
Select Component Architect  Select Business     http://www.selectbs.com   Μοντέλα διαδικασιών και βάσεων δεδομένων με διαγράμματα UML. Αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης
               Solutions                      λύσης (Select Component Factory) από εργαλεία για την προδιαγραφή, την ανάπτυξη, τον
                                         επανασχεδιασμό, τη διαχείριση και την επαναχρησιμοποίηση των συστατικών των επιχειρήσεων.

Silverrun          Magna Solutions     http://www.silverrun.com  Εργαλείο για το σχεδιασμό λογισμικού (Case Tool). Συμβατό με το πλαίσιο του Zachman. Χρησιμοποιεί
                                         τη γλώσσα UML.
Siman/ Arena         Rockwell Software    http://www.arenasimulati  Προσομοίωση διαδικασιών. Από τα πιο ευρέως διαδεδομένα εργαλεία. Παλιότερα διατίθετο από την
                           on.com           Systems Modeling Corporation.
SimProcess          CACI Products      http://www.caciasl.com   Προσομοίωση διαδικασιών.
               Company
Simul8            Siuml8 Corporation   http://www.simul8.com    Προσομοίωση διαδικασιών. Συνεργάζεται με το Power Designer της Sybase για την προσομοίωση των
                                         διαδικασιών.
Structure 2005        Framework Software   http://www.frameworksoft  Εργαλεία για τη μοντελοποίηση και τη διαχείριση των μοντέλων. Βασίζεται στην αρχιτεκτονική του
               Inc.          .com            πλαισίου του Zachman.
Testbed Studio        BiZZdesign       http://www.bizzdesign.co  Σύνολο εργαλείων για την ανάλυση και το σχεδιασμό των διαδικασιών. Διαθέτει repository και
                           m              γραφικό περιβάλλον από το γραφικό πακέτο ILOG JViews.
Troux Blueprinting System  Troux Technologies   http://www.troux.com    Εργαλείο μοντελοποίησης των πληροφοριακών συστημάτων. Βρίσκεται στην έκδοση 4. Με την
                                         εξαγορά της Computas το 2005 και την ενσωμάτωση του Metis, επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα
                                         ολοκληρωμένο εργαλείο για την αρχιτεκτονική των επιχειρήσεων.
Visible Advantage      Visible Systems Corp.  http://www.visible.com   Εργαλείο μοντελοποίησης για τη δημιουργία πληροφοριακών συστημάτων (Case Tool).
Visio            Microsoft        http://www.microsoft.com  Απλή διαγραμματική απεικόνιση των διαδικασιών και της δομής των δεδομένων.
WizdomWorks!         Wizdom Systems Inc.   http://www.wizdom.com    Σύνολο εργαλείων για τη δημιουργία και ανάλυση μοντέλων δραστηριοτήτων και δεδομένων, με
                                         εφαρμογή σε έργα αναδιοργάνωσης διαδικασιών. Χρήση μεθόδων IDEF. Διαθέτει repository.




  Γκαγιαλής Σωτήρης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο                                                                  33